Meta hat Instagram zu einer Plattform gemacht, auf der Tracking, Werbe-Overload und ein Algorithmus, der Dich möglichst lange scrollen lässt, Vorfahrt haben – und dabei ganz nebenbei Dein Profil auswertet. Pixelfed ist so etwas wie die gesunde Instagram-Diät, wenn nicht sogar besser! Eine dezentrale Foto-Community ohne Werbung, ohne Tracker und mit einer chronologischen Timeline. Du siehst, was deine Freund:innen posten – entspannt und in Ruhe. Wenn Du von Instagram zu Pixelfed wechseln möchtest, kannst Du loslegen:

Ingrediënten

• Dein Instagram Konto:
• 1 Computer: Der Wechsel geht leichter am Computer als am Handy
• 1 bisschen Verständnis: Pixelfed ist nicht eine einzelne Webseite, sondern ein Verbund aus vielen kleinen Netzwerken (Instanzen oder Servern) – genau wie Mastodon. Es ist wie bei E-Mails: Egal ob Du bei Posteo.de oder Mailbox.org bist, Du kannst jedem schreiben und von jedem Nachrichten empfangen. Pixelfed spricht dieselbe technische Sprache (ActivityPub) wie Mastodon, PeerTube und viele weitere Dienste, gemeinsam bilden sie das „Fediverse“.

Bereidingswijze

1. Serverwahl
   Gehe auf pixelfed.org oder schau Dir Server-Übersichten an. Suche Dir ein Zuhause aus, das gut zu Dir passt, denn die Instanz bestimmt Sprache, Regeln und Speicherplatz. Keine Angst: Es ist keine Entscheidung für immer. Du kannst den Server später wechseln und nimmst Deine Follower:innen mit! Große, gut laufende Instanzen mit großer Community sind zum Beispiel:
2. Konto erstellen
   Registriere Dich auf Deinem gewählten Server – mit Benutzername, E-Mail und Passwort. Lade danach ein Profilbild hoch und schreibe eine Kurzvorstellung in Deine Bio. Tipp: Nutze denselben Namen wie auf Instagram, damit Dich Deine Community wiederfindet.
3. Instagram-Daten exportieren
   Bevor Du in Deiner alten Küche das Licht ausknipst, packst Du Deine Sachen: Deine Fotos! Öffne Instagram im Browser (instagram.com) und melde Dich an. Gehe zu Deinem Profilbild rechts oben → „Kontenzentrum“ (Accounts Center). Wähle „Deine Informationen und Inhalte herunterladen“ (im Bereich „Deine Informationen“). Wähle Dein Instagram-Konto aus und entscheide: „Alle Datentypen“ oder noch besser für den Pixelfed-Import: die relevanten Inhalte (Fotos, Videos, Beiträge/Beschreibungen). Tipp: Pixelfed braucht vor allem Medien und Beiträge. Du musst also nicht Dein komplettes Datenpaket inkl. Nachrichten und Profil-Daten hochladen. Wähle Format „JSON“, Qualität ggf. „Hoch“ → „Dateien anfordern“. Instagram erstellt jetzt Dein Archiv, dieser Vorgang kann einige Minuten bis Stunden dauern. Du bekommst eine E-Mail mit Download-Link. Lade die ZIP-Datei herunter und speichere sie gut.
4. Daten in Pixelfed importieren
   Melde Dich bei Deiner Pixelfed-Instanz im Webbrowser an und rufe die Einstellungen auf: Profilbild/Menü oben rechts → „Einstellungen“ → „Import aus Instagram“ (bei pixelfed.social direkt: pixelfed.social/settings/import). Klicke auf „Importieren“ und wähle die ZIP-Datei aus Deinem Instagram-Export. Pixelfed zeigt Dir eine Vorschau Deiner Beiträge. Du kannst auswählen, welche Fotos und Beschreibungen (inkl. Hashtags) importiert werden sollen. Der Import läuft im Hintergrund; je nach Menge kann das eine Weile dauern. Deine Bilder erscheinen anschließend mit den Original-Zeitstempeln auf Deinem Profil genau wie bei Instagram, aber in Deiner neuen Heimat. Hinweis: Nicht jede Instanz hat den Instagram-Import aktiviert! Manche Betreibende haben ihn wegen großer Nachfrage zeitweise abgeschaltet (z. B. auf pixelfed.social zeitweise der Fall). Wenn Du die Fehlermeldung „Diese Funktion wurde von den Administratoren deaktiviert“ erhältst, lege Dein Konto einfach auf einer Instanz an, die den Import erlaubt.
5. App laden
   Lade die offizielle Pixelfed-App für Android (z. B. im Play Store oder via F-Droid) oder iOS herunter, die es seit 2025 als native Apps gibt. Alternativ funktioniert Pixelfed im Handy-Browser oder als Web-App gut.
6. Freund:innen finden
   Deine Timeline ist erst einmal leer – aber keine Sorge! Folge Accounts, die Du interessant findest: schau in den lokalen Feed Deiner Instanz, den globalen Feed und die Entdecken-Seite. Folge Hashtags wie #Neuhier, #Pixelfed oder Deinen Lieblingsthemen. Dann siehst Du auch Fotos von Menschen auf ganz anderen Servern. Und: Suche gezielt nach Deinen Instagram-Bekanntschaften – viele sind schon hier.
7. Vorstellung
   Poste Dein erstes Foto mit dem Hashtag #Neuhier und erzähle kurz, wer Du bist und dass Du von Instagram gekommen bist. Die Community freut sich über Dich!

Nagerecht

• Instagram-Konto stilllegen: Hinterlasse auf Deinem alten Instagram-Profil einen abschließenden Post oder eine Story mit Deinem neuen Pixelfed-Link (z. B. in der Bio). Lösche danach die Instagram-App von Deinem Handy, um dem Sucht-Algorithmus zu entkommen. Du behältst den Export Deines Datenpakets als Backup und das Konto kannst Du später immer noch löschen. Genieße die Ruhe: keine gesponserten Posts, keine Tracking-Pixel, keine „Empfohlen für dich“-Endlosschleife, sondern eine chronologische Timeline.

Garnering

Pixelfed ist Teil des „Fediverse“ und spricht über das offene ActivityPub-Protokoll mit allen anderen Servern im Fediverse. Das hat einen riesigen Vorteil: Millionen Mastodon-Nutzer:innen können Dein Pixelfed-Profil finden, Dir folgen und Deine Fotos in ihrer Timeline sehen, auch ganz ohne eigenes Pixelfed-Konto. Und umgekehrt kannst Du Mastodon-Accounts direkt von Pixelfed aus folgen. Du erreichst also mit jedem Foto nicht nur die Pixelfed-Community, sondern das gesamte föderierte Netzwerk – und sprengst damit die Mauern der „Walled Gardens“ von Instagram. Ein Pixelfed-Konto ist mehr als ein Instagram-Ersatz: Es ist Dein Foto-Knoten im offenen Social Web. Wenn Du auf mehreren Netzwerken unterwegs bist und dasselbe Foto mehrfach postest (“Crossposting”), können Dir Social-Media-Tools wie Mixpost oder Socialhub helfen.

Naar podcasts luisteren is leuk en houdt je up-to-date! Deze techniek bestaat al ruim 20 jaar en was oorspronkelijk met Apple Ipods en het programma ITunes verbonden (nu onderdeel van Apple Music). Tegenwoordig luisteren de meesten hun podcasts op Big-Tech-platforms zoals Spotify (bijna een derde van alle gebruikers …) Youtube Music, Amazon, Audible of Apple. En dat terwijl Podcasting op de open standard (link) gebaseerd is - en je kan ook ver af van Big-tech-platforms geweldig naar podcasts luisteren. Hierbij omzeil je ook wat advertenties. Veel gepersonaliseerde reclames worden op veel platforms per Dynamic Ad Insersition (DAI) in de podcasts incorporeert.(checken). - Bij veel alternatieven gebeurt dit minder vaak of helemaal niet. In het recept (link) en specialiter het toetje hadden we het onderwerp podcasts al ter proef geserveerd. In dit recept leer je hoe je jouw podcasts met open standarden als RSS-Feeds en een onafhankelijke app kan gebruiken. Podcasts hören macht Spaß und hält Dich auf dem Laufenden! Die Technik existiert seit gut 20 Jahren und war ursprünglich einmal mit Apples iPod und dem Programm iTunes verknüpft (mittlerweile in Apple Music aufgegangen). Inzwischen hören die meisten von uns ihre Podcasts über Big-Tech-Plattformen wie Spotify (fast ein Drittel aller Nutzenden laut der neuen ARD/ZDF-Medienstudie), Youtube Music, Amazon, Audible oder Apple. Dabei basiert Podcasting auf dem offenen Standard RSS – und Du kannst Podcasts fantastisch auch jenseits von Big-Tech-Plattformen anhören. Dabei umgehst Du auch ein wenig Werbung. Denn personalisierte Anzeigen werden auf vielen Plattformen per Dynamic Ad Insertion (DAI) in die Podcasts „eingestreut“ – bei vielen Alternativen geschieht das seltener oder gar nicht. Im Rezept „Spotify zu fairem Musikstreaming“ und insbesondere dem Nachtisch hatten wir ja das Thema Podcasts schon zum Probieren angerichtet: In diesem Rezept erfährst Du, wie Du Deine Podcasts mit offene Standards wie RSS-Feeds und einer unabhängigen App nutzen kannst.

Ingrediënten

• 1 Smartphone:
• 1 Overzicht van jouw podcastabonnementen :
• 1 Podcast-App Deines Vertrauens:

Bereidingswijze

1. App installieren
   Installiere die Podcast-App Deiner Wahl aus F-Droid oder dem Apple Store.
2. Deine Podcastabos sichern
   Am einfachsten ist es, wenn Du Deine Podcast-Liste als Screenshot oder mit Stift und Papier sicherst. Du kannst sie aber bei einigen Anbietern auch als Datei exportieren.
3. Podcastabos in die neue App übertragen
   AntennaPod: Gehe auf „Podcast hinzufügen“ und unten auf „Podcast-Liste importieren (OPML)“. Podverse: Unter Menüpunkt „Mehr“ – OPML-Datei importieren.
4. Neue Podcasts hinzufügen
   Neue Podcasts lassen sich auf mehreren Wegen hinzufügen. AntennaPod hat sogar die Suche in den beiden Verzeichnissen Fyyd und Podcast-Index in die App eingebaut.

Nagerecht

• Über Nextcloud hören: Wenn Du eine Nextcloud-Instanz nutzt, kannst Du Deine Podcast-Abos bzw. OPML-Dateien auch über alle Geräte mit der App Gpodder synchronisieren.
• ARD-Audiothek im eigenen Player hören: Die ARD hat die klassischen RSS-Feeds für viele Formate leider eingestellt. Wenn Ihr die hervorragenden Dokus, Hörspiele und Reportagen trotzdem in Eurem Lieblings-Podcatcher hören wollt, helfen Euch diese von der Community entwickelten Tools: ARD Sounds Podcast Feed Generator: Kopiert einfach die URL einer Sendung oder Episode aus der ARD Audiothek in dieses Tool, um direkt einen vollwertigen Podcast-Feed zu erstellen. Super praktisch: Es gibt sogar fertige Kurzbefehle für iOS und macOS, mit denen das Abonnieren mit wenigen Klicks klappt. Audiothek RSS-Direktlink: Wer es minimalistisch mag, baut sich den Feed hier einfach selbst. Ihr müsst lediglich die Sendungs-ID aus der offiziellen ARD-URL kopieren und an die Feed-Adresse dieses Dienstes anhängen. ARD-Audiothek-RSS (für Technikbegeisterte): Wenn Ihr die volle Kontrolle wollt und Euren eigenen kleinen Server (oder Docker-Container) betreibt, könnt Ihr Euch mit diesem Open-Source-Skript Euren ganz eigenen Feed-Generator hosten.

Garnering

Unabhängig suchen und finden Vergesst die zensierten oder algorithmisch gesteuerten Kataloge der großen Konzerne. Der Podcast Index ist eine offene, unabhängige und komplett spendenfinanzierte Suchmaschine. Sie dient Entwicklern weltweit als freie Datenbasis für moderne Podcast-Apps, lässt sich aber auch direkt im Browser wie eine freie Suchmaschine für Podcasts nutzen. Video- und Audio-Feeds aus dem Fediverse PeerTube ist die dezentrale Alternative zu YouTube. Was viele nicht wissen: Jeder Kanal dort lässt sich problemlos als Podcast-Feed in Euren Podcatcher einbinden. Diese Anleitung von Fedi.Tips zeigt Euch Schritt für Schritt, wie Ihr an den passenden Link gelangt, um Video- und Audio-Inhalte direkt in Apps wie AntennaPod oder Apple Podcasts zu streamen.

We gebruiken allemaal wachtwoorden om onze gegevens te beschermen – bijvoorbeeld bij het inloggen op internetbankieren of e-mailaccounts. Wachtwoorden alleen zijn echter niet altijd veilig; als iemand anders jouw wachtwoord in handen krijgt – door onoplettendheid, een datalek of een hackeraanval – lopen je gegevens gevaar. Een tweede factor (vandaar de term 'tweefactorauthenticatie' of '2FA') fungeert als een extra beveiligingslaag: een app genereert een code (een getal van zes cijfers) zonder welke toegang tot je gegevens wordt geweigerd. Elke 30 seconden wordt er een nieuwe code aangemaakt. Alleen de app op jouw apparaat kent deze steeds wisselende toegangscodes. Waar mogelijk is het verstandig om tweefactorauthenticatie (2FA) in te schakelen – zeker voor e-mailaccounts, internetbankieren, cloudopslag, diensten zoals DB Navigator (voor treinreizen) of online overheidsportalen. Authenticator-apps van Microsoft of Google kunnen dit voor je regelen; ze houden je codes echter opgesloten in een 'gesloten omgeving' in de cloud. Je kunt deze inloggegevens niet exporteren (of, in het geval van Google, alleen met grote moeite) om ze in een andere app te gebruiken. Met andere woorden: Microsoft en Google maken het bewust lastig om over te stappen naar andere diensten. Bovendien versleutelt Google, voor zover wij weten, de gegevens niet wanneer deze codes worden verstuurd. Je kunt je persoonlijke diensten en accounts echter 'bevrijden' (houd er wel rekening mee dat je werkgever mogelijk het gebruik van een specifieke app verplicht stelt). Neem de tijd om deze overstap te regelen – het is misschien niet het eenvoudigste proces, maar het is de moeite waard.

Ingrediënten

• :
• 1 Smartphone: … met Android of iOS
• 1 lijst van diensten...: … waarvoor je tweefactorauthenticatie gebruikt
• Herstelcodes voor alle diensten: Zorg dat je een back-up maakt voordat je de wijziging doorvoert!
• Notitieboekje: voor notities.
• 1 Computer: maakt de verhuizing makkelijker.

Bereidingswijze

1. Een overzicht maken
   Maak een lijst van alle diensten waarvoor je tweefactorauthenticatie gebruikt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan e-mailaccounts, sociale media, bankrekeningen, clouddiensten of webshops. Noteer voor elke dienst de naam, het e-mailadres of de gebruikersnaam en de herstelcodes.
2. Recoverycodes
   Ga naar elke dienst waarvoor je tweefactorauthenticatie gebruikt en download of print je herstelcodes. Deze codes heb je nodig voor het geval je tijdens de overgang de toegang tot een dienst verliest. Bewaar ze op een veilige plek – bij voorkeur als fysiek document in een kluis, of digitaal opgeslagen in een wachtwoordmanager die je ook kunt openen zonder tweefactorauthenticatie.
3. QR-codes exporteren uit Google Authenticator
   815 Deze stap is noodzakelijk als uw beveiligingssleutels momenteel bij Google zijn opgeslagen. Als u Microsoft Authenticator gebruikt, ga dan door naar stap 4. Open de Google Authenticator-app Tik rechtsboven op uw profielfoto of het icoon van uw Google-account. Selecteer “Accounts exporteren”. Tippe auf Konten exportieren. Bevestig uw identiteit (met uw vingerafdruk, gezichtsscan of pincode). Selecteer de accounts die u wilt overzetten (sommige gebruikers raden aan om niet meer dan twee accounts tegelijk te selecteren). Tik rechtsonder op “Volgende”. De app genereert nu een QR-code op uw scherm. Maak hier een schermafbeelding van. U kunt vervolgens de QR-codelezer in uw nieuwe app (stap 6) gebruiken om deze schermafbeelding te scannen (u kunt deze desgewenst ook uitprinten).
4. Nieuwe 2FA-app uitkiezen
   Er zijn diverse goede alternatieven voor Microsoft of Google Authenticator, waaronder met name open-sourceprogramma's:
5. Nieuwe app starten
   Wanneer je de nieuwe app voor de eerste keer opent, stel je versleuteling in: kies een sterk wachtwoord (of gebruik biometrische gegevens, zoals een vingerafdruk, voor snelle toegang). Deze codes worden vervolgens in versleutelde vorm op je smartphone opgeslagen – niet in de cloud van een externe partij.
6. 2FA-toegang instellen
   Voor Google: Stel je nieuwe toegangspunten in door de QR-codes te scannen die je in stap 3 hebt opgeslagen. Let op: sommige open-source authenticator-apps kunnen mogelijk geen codes lezen die door Google Authenticator zijn gegenereerd. Volg dezelfde procedure als beschreven voor Microsoft. Voor Microsoft: Loop je lijst na en stel je nieuwe inloggegevens in. Bezoek hiervoor de betreffende websites, log in (met je huidige Microsoft- of Google-authenticator-app) en configureer een nieuwe 2FA-instelling. Deze optie is meestal te vinden onder je account- of beveiligingsinstellingen. Scan de QR-code (of de instelsleutel) die door de betreffende dienst wordt verstrekt – bijvoorbeeld voor je account op Bahn.de of binnen de DB Navigator-app. Test de nieuwe 2FA direct door de getoonde numerieke code op de website in te voeren. De tweede factor is pas succesvol geactiveerd zodra de dienst de code heeft bevestigd. Voor Microsoft-accounts: Ga naar mysignins.microsoft.com → “Beveiligingsgegevens” (Security info) → “Aanmeldmethode toevoegen” (Add sign-in method) → “Authenticator-app”. Selecteer “Ik wil een andere authenticator-app gebruiken” (I want to use a different authenticator app). Scan de getoonde QR-code. Als je extra voorzichtig wilt zijn met tweefactorauthenticatie voor werkgerelateerde accounts, kun je overwegen om de Microsoft Authenticator-app te blijven gebruiken.

Garnering

Passkeys in plaats van codes: steeds meer diensten ondersteunen inmiddels passkeys – de moderne, tegen phishing bestande opvolger van wachtwoorden in combinatie met 2FA. Waar een dienst dit aanbiedt, kun je ze instellen als extra optie. Daarnaast toont Aegis ook de resterende tijd voor elke code.

De Google Play Store voor apps op je Android-telefoon is handig en voorgemonteerd, maar Google verzamelt uitgebreide gegevens over je app-gebruik, dwingt veel updates af en kan zelfs apps zonder waarschuwing verwijderen. Met open alternatieven win je de controle over je gegevens en je apps terug – en kun je bovendien veel apps gebruiken die op basis van open software in de Big-Tech-stores niet verkrijgbaar zijn. Wie zijn apparaat toch al “ontgoogled” heeft (Wisselrecept “Telefoon zonder Google”), kan eenvoudig gebruikmaken van alternatieve app-stores zoals F-Droid, Droid-ify of de App Lounge. Maar alle andere Android-gebruikers kunnen dat ook – naast hun bestaande Google-account en als privacyvriendelijk alternatief. Google dreigt momenteel onze vrijheid verder in te perken: app-ontwikkelaars vrezen dat Google de vrije toegang tot apps in de toekomst wil uitschakelen en roepen op tot protest. Hun eis: Keep Android open!. Android-gebruikers zijn overigens in het voordeel ten opzichte van Apple-fans. Voor Apple-gebruikers ligt de zaak iets moeilijker: Apple staat het pas sinds ruim twee jaar toe om apps uit andere bronnen dan de Apple App Store te installeren, en het aanbod is (nog) beperkt. Daarom beperken we ons in dit recept tot Android-telefoons en garneren we in het Topping met een paar aanwijzingen voor Apple-gebruikers.

Ingrediënten

• 1 Android-telefoon: het liefst met een ontgoogled besturingssysteem (Wisselrecept “Telefoon zonder Google”)
• 1 portie nieuwsgierigheid: naar nieuwe apps die minder gegevens verzamelen.

Bereidingswijze

1. De keuken voorbereiden
   Voordat je begint: maak een back-up van je belangrijkste apps en gegevens. Begin dan op je Android-smartphone met het toestaan van de installatie van “apps uit onbekende bronnen”. Ga hiervoor naar “Instellingen”, dan naar “Beveiliging” of “Apps” en zoek of activeer de optie “Onbekende bronnen” of “Onbekende apps installeren”. Alleen dan kun je apps installeren die niet uit de Google Play Store komen. Op telefoons met nieuwere Android-versies moet je dit mogelijk voor elke app afzonderlijk toestaan. Schakel deze toestemming na de installatie voor de zekerheid ook weer uit.
2. F-Droid als basis installeren
   De app F-Droid is het hart van je nieuwe app-rek; F-Droid is als het ware de “biosupermarkt” onder de app-stores – hier vind je alleen open source-software zonder tracking of reclame. Download de actuele versie van de F-Droid-app van de officiële website. Zet het gedownloade bestand (“APK” – zo eindigen de bestandsnamen van Android-programma's, de afkorting staat voor “Android Package”) over op je smartphone en installeer het. Na de installatie open je F-Droid EN werk je de lijst met beschikbare programma's bij.
3. Aurora Store toevoegen voor Google-apps zonder Google-account
   Als je op sommige Google- of closed source-apps niet kunt inleveren, kun je via F-Droid (zie hierboven) de Aurora Store installeren. Deze app-store geeft je toegang tot alle programma's uit de Google Play Store, maar zonder Google-account (en zonder Google-tracking) als je de app met een anoniem account gebruikt. Je kunt dan apps downloaden alsof je de officiële store gebruikt – maar je geeft je gegevens niet prijs. Via de Aurora Store kun je ook app-aankopen uit de Google Play Store terugzetten, door je tijdelijk met je Google-account aan- (en later weer af te melden).
4. De belangrijkste apps vervangen
   Nu is het tijd om je meest gebruikte Google-apps te vervangen door privacyvriendelijke alternatieven. Neem de tijd om deze nieuwe apps te leren kennen en hun functies te verkennen. Blader door het aanbod en installeer een paar basis-apps, zoals een e-mailapp zoals K9 of de kalender-app KashCal. In onze Wisselrecepten vind je meer voorbeelden.
5. Updates organiseren
   Een vermeend voordeel van de Google Play Store is de automatische bijwerking van je apps. In alternatieve app-stores moet je dat soms zelf in de hand nemen. F-Droid biedt onder het instellingenrad rechtsboven het onderdeel “Updates” aan: daar kun je onder “Automatisch installeren” kiezen of je nooit, altijd of alleen op wifi automatisch app-updates wilt laden. Vergelijkbare functies zijn er ook bij Aurora (“Updates”) en de “App Lounge” onder het alternatieve besturingssysteem e/OS (“Updates”).

Garnering

Voor iOS-gebruikers raden we aan om zoveel mogelijk open source-apps te gebruiken die in de App Store beschikbaar zijn (sommige raden we ook aan in onze Wisselrecepten). Sommige van de apps die je in F-Droid vindt, bestaan ook voor iOS – hoewel, soms met beperkingen, omdat Apple strenge regels aan app-ontwikkelaars stelt. Sinds de inwerkingtreding van de Digital Markets Act (DMA) in de Europese Unie in maart 2024 moet Apple bovendien de installatie van alternatieve app-stores op iOS-apparaten in de EU toestaan. Dit is weliswaar een belangrijke stap voor meer concurrentie en gebruikersvrijheid, maar het aanbod aan app-winkels is helaas nog beperkt. Met de nieuwe versie iOS 27 en iPadOS 27 kun je in ieder geval de AltStore installeren: surf met je telefoon naar de pagina en download het installatiebestand. Daar kun je als “Sources” (dus bronnen voor apps) onder andere PeerTube via Framasoft en de fediverse-app “Holos Social” van ontwikkelaar Thomas Schneider selecteren. Omdat de AltStore nog nieuw is, komen er maar mondjesmaat meer app-catalogi (“Sources”) bij. Sideloading is in principe ook mogelijk in combinatie met een extra computer. Deze variant raden we alleen aan experts!

Samen met anderen aan een document werken: Google Docs en Microsoft 365 (via OneDrive of SharePoint) bieden deze mogelijkheid zeker. De inhoud belandt echter op de servers van grote techbedrijven, waar deze mogelijk ook door hen wordt geanalyseerd. Als dat niet prettig voelt, laat dit 'recept' zien hoe je met anderen aan spreadsheets en documenten kunt samenwerken – zonder de grote techbedrijven je documenten aan te laten branden.

Ingrediënten

• 1 Handvol openheid: voor nieuwe tools
• 2 eetlepels geduld: tijdens het inwerken
• 1 vleugje nieuwsgierigheid: bij het uitproberen
• 1 kopje teamgeest: voor het gezamenlijke gebruik

Bereidingswijze

1. Kookpot kiezen
   Kies een tool voor gezamenlijke documentbewerking die aansluit bij jouw behoeften.
2. Deine Dateien in die neue Heimat übertragen
   Welche Textdokumente müssen übertragen („migriert“) werden? Wo liegen sie aktuell? (evtl. Google Drive, OneDrive, lokale Dateien). Für die Übertragung kannst Du auch unser Rezept zur Daten-Clouds nutzen. Arbeite für 1 bis 2 Wochen parallel mit dem alten und neuen Tool. Nutze das neue Tool für neue Projekte, das alte für laufende Arbeiten.
3. Uitproberen!
   Open CryptPad bzw. Etherpad in je browser (bijvoorbeeld cryptpad.fr of etherpad.org). Zet een testomgeving van Nextcloud: op - bijvoorbeeld door deze op je eigen server te hosten of gebruik te maken van een aanbieder zoals Ionos Zie de overstapgids Nextcloud). Als relatief nieuw alternatief kun je Libre Workspace testen, voornamelijk geschikt voor particulieren, gezinnen en kleine bedrijven. Werk samen met twee of drie collega's om te testen hoe elke tool in jullie huidige werkproces past. Upload een voorbeeldbestand (zoals een Word-document) en bewerk dit gezamenlijk. Test daarnaast de import- en exportfuncties voor verschillende bestandsformaten (bijv. .docx, .odt, .txt).

Heb je op vakantie de smaak van vrijheid te pakken gekregen? Laat dan je nieuwste vakantiefoto's niet vast komen te zitten in een gesloten systeem! Want hier bepalen anderen de regels, worden je vakantiesnapshotjes trainingsmateriaal voor AI en helpen ze de Big-Tech-bazen meer over jou, je gezin en je vakantie te weten te komen. De aandacht die je foto's krijgen, leveren die tech-bazen ook nog eens echt geld op (en jou bar weinig). Net zo vrij als je je op vakantie voelt, zijn je foto's als je ze in open source-alternatieven opslaat.

Ingrediënten

• 1 vleugje vertrouwen in open source: voor echte controle en transparantie over je privéherinneringen.
• Je gewenste opslaglocatie: – een privacyvriendelijk gehoste webclouddienst of zelfs een eigen server (een netwerkschijf, een zogenaamde NAS, of een Raspberry Pi op zolder).
• 1 schepje geduld: voor de eerste export van je gegevens met Google Takeout of handmatig (zie Wisselrecept Dataclouds)

Bereidingswijze

1. De passende basis kiezen
   Kies de opslaglocatie voor je foto's die het beste bij je past. Hier zijn een paar alternatieven.
2. Inrichten en wennen
   Bevrijd je foto's: vraag je fotobibliotheek aan via tools zoals Google Takeout (zie recept Dataclouds) of zet ze over naar je lokale opslagmedium. Er zijn daarvoor ook eigen handleidingen van Pixelunion (Foto's van Google bevrijden) en Ente (foto's van Google of van Apple bevrijden). App koppelen: installeer de app die bij je nieuwe fotothuis past (zie hierboven) op je smartphone en/of je desktopcomputer en schakel de automatische back-up op de achtergrond in.
3. Op smaak brengen
   Eerst mappenstructuren opruimen: gebruik functies zoals het “Storage Template” in Immich om je foto's op de achtergrond automatisch netjes op jaar en maand te sorteren. Let op: als je deze functie gebruikt nadat je je app hebt gekoppeld, belanden foto's naar onze ervaring met vreemde bestandsnamen in nieuwe mappen. Dus beter eerst opruimen? Pixelunion biedt bovendien een handleiding voor hoe je foto's naar je eigen computer kunt spiegelen.

Vakantietijd is leestijd! Gerust ook op een e-reader. Maar grote techbedrijven hebben om dit digitale cultuurgoed gouden kooien gebouwd: wie zijn e-books op de Amazon Kindle leest, zit vast in een gesloten ecosysteem dat zich met eigen formaten naar buiten toe beschermt en ons dwingt de Amazon-cloud te gebruiken. Wil je met je boeken naar de nieuwe leesvrijheid uitbreken, dan is dit recept het juiste voor jou.

Ingrediënten

• 1 vleugje vertrouwen in open standaarden: Je gaat voortaan voor het branchegenerieke, vrije formaat EPUB.
• 1 "open" e-reader - jouw keuze:
• 1 Bibliotheekpas: voor de directe, gratis toegang tot duizenden e-books via Bibliotheek.nl en Libby
• Jouw bestaande e-bookverzameling: … de boeken die je uit het Amazon-ecosysteem naar de vrijheid wilt leiden.
• Het gratis programma Calibre: … het open source-besturingscentrum voor het beheren van je e-books (beschikbaar voor Linux, macOS en Windows)

Bereidingswijze

1. Kies je nieuwe, open hardwarebasis
   In tegenstelling tot de Kindle, die je aan Amazon bindt, heb je bij open e-readers tal van goede hardware-alternatieven tot je beschikking. Allemaal ondersteunen ze het EPUB-formaat en geven ze je je vrijheid terug. En je kunt ze ook buiten Big Tech om kopen (zie Shopping-wisselrecept).
2. Calibre als besturingscentrum instellen
   Calibre is het Zwitsers zakmes voor digitaal lezen. Het programma wordt sinds 2006 onderhouden door ontwikkelaar Kovid Goyal en een wereldwijde open source-gemeenschap. Het draait op Linux (Linux? Helemaal niet moeilijk, zie ons wisselrecept voor Linux Mint), macOS en Windows en is helemaal gratis en advertentievrij. Calibre dient als je eigen, lokale bibliotheek op je eigen harde schijf – helemaal zonder cloud-verplichting en zonder dat Amazon en co. meelezen. De installatie duurt maar een paar minuten – hier kun je het programma downloaden.
3. Zet je boeken op je e-reader
   Sluit je nieuwe e-reader met een USB-kabel aan op je computer. Kies de boeken die je op de reader wilt lezen. Klik op “Naar apparaat verzenden”. Calibre zet de EPUB-bestanden rechtstreeks over op je reader. Daarvoor heb je geen internet, geen fabrikantenaccount en geen vreemde cloud nodig!
4. De bibliotheek
   Je nieuwe open reader biedt je mogelijkheden die de Kindle je onthouden heeft: met je Kobo en de andere genoemde e-readers, kun je boeken lenen bij de online Bibliotheek. Hiervoor heb je wel een Adobe ID nodig (wat je moet koppelen aan je e-reader). Dit is een gratis service van een Amerikaans bedrijf; de Nederlandse bibliotheken werken hier nou eenmaal mee. Adobe verzamelt de nodige data over hun gebruikers (waaronder je naam en woonplaats), welke op basis van de CLOUD-Act wellicht met de Amerikaanse regering worden gedeeld. Wees dus voorzichtig met het gebruiken van deze optie.
5. Ondersteuning van je lokale boekhandel
   Koop je e-books voortaan bij de boekhandel om de hoek of bij onafhankelijke onlineshops (zie Wisselrecept Boekhandel). Zij leveren allemaal gestandaardiseerde EPUB-bestanden, die je zonder omwegen op elke open reader kunt lezen.
6. Libby voor je tablet
   Gebruik je een tablet? Download dan Libby uit de app-store, kies je lokale bibliotheek en log in met je bibliotheekpas. Voordeel: Libby biedt een moderne leesinterface in kleur. Je hebt meteen toegang tot honderdduizenden e-books, tijdschriften én internationale e-books en luisterboeken. De media worden direct in de app geladen en kunnen offline gelezen worden – perfect voor op vakantie!

Nagerecht

• Bevrijd en converteer je boeken!: Importeer je bestaande e-books eenvoudig via drag-and-drop in Calibre (zie hierboven). Als je boeken in het oude Kindle-formaat (MOBI of onversleuteld AZW) bezit, kun je die met één klik converteren naar het toekomstbestendige en open EPUB-formaat: Markeer de gewenste boeken in je Calibre-bibliotheek. Klik in de menubalk op “Boeken converteren”. Kies rechtsboven als uitvoerformaat EPUB. Bevestig met “OK”. Calibre zet je boeken in seconden om en behoudt daarbij alle opmaak en metadata. Omdat Amazon de DRM-beveiliging (Digital Rights Management, digitale rechtenadministratie, zie Wikipedia) gebruikt, kun je sommige boeken misschien niet direct openen. Programma's zoals noDRM kunnen als uitbreiding in Calibre worden geïnstalleerd en ontsleutelen boeken als het serienummer van het Kindle-apparaat wordt ingevoerd.
• Format-chaos vermijden: Wen jezelf eraan om nieuwe e-books voortaan als DRM-vrije EPUBs te kopen.

Garnering

Bekijk ook het prachtige Projekt Gutenberg met vrij te gebruiken e-books! Comfortupgrade met de Kobo Remote Kobo Remote. Die werkt via Bluetooth, is specifiek voor Kobo-readers ontworpen, en laat je met een simpele klik bladeren zonder het scherm aan te raken of zelfs maar je arm te bewegen.

YouTube, Netflix en Amazon Prime domineren de woonkamer. Maar ze bederven onze eetlust voor entertainment door datahongerige tracking, gepersonaliseerde reclame en algoritmen die verslavend gedrag kunnen aanmoedigen. De platformen sluiten ons als gebruikers op in gesloten ecosystemen – en hun streaming-abonnementen worden steeds duurder. Terwijl de alternatieven hoogwaardige, reclamevrije inhoud bieden: Publiek-rechtelijke mediatheek van NPO-Start stelt zijn door bijdragen gefinancierde inhoud gratis beschikbaar (met een kleine bijdrage voor NPO-Plus als je hogere kwaliteit zonder reclame wil). Bibliotheken zoals Filmfriend geven toegang tot duizenden films en series (via de bibliotheek) – eerlijk betaald en zonder algoritmen. PeerTube biedt een decentrale, community-gebaseerde alternatief voor YouTube. En als het toch YouTube moet zijn: met NewPipe is er een open source-alternatief dat zonder tracking en reclame werkt. Wil je kiezen voor Big-Tech-vrij streamen zonder verslavende werking, dan ben je in dit recept aan het juiste adres.

Ingrediënten

• 1 portie nieuwsgierigheid: Probeer die alternatieven eens en laat je verrassen door hoe smakelijk het aanbod voorbij Netflix en co. is.
• 1 pot afscheid: Smaken de alternatieven je net zo goed als ons, zeg dan testenderwijs je Big-Tech-abonnement op: dat kan zonder problemen aan het eind van elke maand (en je kunt het opnieuw afsluiten als je toch niet zonder Netflix en co. kunt).

Bereidingswijze

1. Kies één of meerdere alternatieven
   
2. Samen videos streamen: Peertube
   Als decentraal, algoritmevrij alternatief voor YouTube is er PeerTube: een netwerk van open source-videoportalen, beheerd door meestal vrijwilligers wereldwijd, dat draait op het open protocol ActivityPub – vergelijkbaar met Mastodon voor korte berichten (zie Wisselrecept Mastodon). PeerTube stelt je zelfs in staat eigen mediatheken openbaar aan te bieden (“instanties”) en je met andere te verbinden. Gebruikers uit het fediverse (bijv. Mastodon) kunnen PeerTube-kanalen volgen (aanbieders dus abonneren) en video's becommentariëren. Belangrijk is deze juridische opmerking: de zogenaamde peer-to-peer-technologie vermindert de serverlast, maar maakt theoretisch elke kijker ook tot “uitgever”. Bij auteursrechtelijk beschermde inhoud kan dat een risico op een somatie opleveren – maar het laat zich in de instellingen uitschakelen. Een van de grootste PeerTube-mediatheken is FramaTube (beheerd door PeerTube-ontwikkelaar Framasoft), een goed overzicht vind je op joinpeertube.org/instances. Ook Save Social heeft de video's van de 2mr-conferentie op een eigen PeerTube-server gepubliceerd. PeerTube is wereldwijd bruikbaar – afhankelijk van de instantie. Of downloads zijn toegestaan, hangt af van de betreffende instantie.

Nagerecht

• YouTube zonder tracking en reclame: Als het niet anders kan, hoef je niet helemaal op YouTube in te leveren – je kunt YouTube wel van jouw gegevens ontdoen: Met NewPipe kun je YouTube-inhoud op Android zonder reclame en tracking gebruiken. De gratis open source-app haalt de YouTube-inhoud op zonder Google-datatoegang. De app biedt afspelen op de achtergrond, downloads voor offline gebruik, een pop-up-speler en ondersteunt zelfs RSS-feeds voor kanalen. Bovendien werkt NewPipe ook met SoundCloud, PeerTube of Bandcamp. NewPipe is niet beschikbaar in de Google Play Store, omdat het in strijd is met de gebruiksvoorwaarden van YouTube. Je kunt de app echter eenvoudig downloaden via alternatieve app-aanbieders zoals F-Droid of GitHub. Het gebruik is legaal, omdat NewPipe alleen de openbare YouTube-website uitleest en geen betaalmuren omzeilt. NewPipe werkt overal waar YouTube beschikbaar is. Je kunt ook YouTube-video's voor offline gebruik downloaden. Als je YouTube liever in de browser gebruikt, is Invidious een goed alternatief. Dit is een decentrale YouTube-voorkant zonder tracking en reclame. Enkele voorbeeld-instanties zijn invidious.flokinet.to of yewtu.be.

Garnering

Hoe succesvol PeerTube kan zijn, laat een geweldig project zien: sinds maart 2026 biedt FunFacts van maandag tot vrijdag 15 minuten durende nieuwsformaten aan als video en audiopodcast – altijd om 22.30 uur op funfacts.de en de eigen PeerTube-server. Daarbij zijn onder anderen Save-Social-ondersteuner Marc-Uwe Kling evenals Sarah Bosetti, Karoline Herfurth, Claus von Wagner en Max Uthoff, en wetenschappers zoals de psychologe Maren Urner. FunFacts verbindt humor met feiten om voorlichting boeiend en memorabel te maken – altijd met het doel: “humor, houding en hoop” in plaats van “haat, huichelarij en afgunst”. Dit format is nog heel nieuw, en bestaat - voor zover bekend - niet in Nederland. Wellicht dat het navolging verdient!

Het is tijd om de regie over onze eigen consumptie in handen te nemen! Wanneer we winkelen bij wereldwijde monopolies en fast-fashionplatforms – zoals het Amerikaanse Amazon, of het Chinese Temu en Shein – raken we verstrikt in gesloten, door algoritmen aangestuurde systemen. Deze platforms zijn zo ontworpen dat ze aanzetten tot impulsaankopen (‘dopamine-shoppen’) en ze maken gebruik van toeleveringsketens die vaak hun medewerkers uitbuiten en schadelijk voor het klimaat – en dat terwijl onze persoonlijke gegevens naar de VS of China worden verstuurd. Ben je op zoek naar een veiligere, meer lokale manier om online te winkelen? Dan is dit recept precies wat je nodig hebt.

Ingrediënten

• 1 vleugje ontdekkingsgeest...: … voor diversiteit, voorbij de saaie eenvormigheid.
• 1 Beslissing: Zou je ook bij de winkel om de hoek kunnen kopen en meteen even een gezellig praatje kunnen maken?
• Nog 1 beslissing: Zou je kapotte apparaat gerepareerd kunnen worden – bijvoorbeeld in een van de vele repair-cafés van kringloopwinkels of een evenement van de reparatiecoalitie)?
• 1 bladwijzer: naar de Duitse Fake-Shop-Finder der Verbraucherzentrale of de Nederlandse lijst met nepshops (je digitale bescherming, zie Topping).

Bereidingswijze

1. Product zoeken
   Voordat je automatisch de website (of app) van Amazon opent, kun je proberen een onafhankelijke vergelijkingssite te gebruiken. Een Europees prijsvergelijkingsplatform zoals Idealo.de (idealo.nl is alleen nog maar voor vliegtickets) is een uitstekend startpunt (een ander vergelijkinsportalen zijn Kieskeurig, beslist.nl, en Pricewise. Er zijn nog andere die delen van de markt bedienen zoals autovergelijkingssites, verzekeringsvergelijkingssites en energievergelijkingssites. Een waarschuwing vooraf: ook hier kunnen algoritmen de resultaten beïnvloeden – bijvoorbeeld op basis van de commissie die een vergelijkingsplatform ontvangt van een webwinkel. Blijf dus alert en vergelijk kritisch. Zoek naar het product dat je wilt kopen. Het zal je wellicht verbazen hoeveel onafhankelijke Duitse en Europese webwinkels hetzelfde product aanbieden – vaak tegen een betere prijs of onder gunstigere voorwaarden. Door dit te doen, omzeil je monopolies en steun je direct een meer open en competitieve markt.
2. Winkel kiezen
   Zeg vaarwel tegen de allesomvattende “giganten” en kies in plaats daarvan voor sterke Europese marktplaatsen. Veel Europese aanbieders bieden een breed assortiment, uitstekende klantenservice en relatief goede standaarden voor gegevensbescherming, denk bijvoorbeeld aan Galaxus of Kaufland. Ook Zalando en AboutYou komen uit Duitsland. Uiteraard zijn er ook Nederlandse aanbieders zoals Bol, Wehkamp en, zoals gezegd, nog vele andere. Voor een marktplaats met een gevarieerd aanbod van onafhankelijke Duitse verkopers kun je een kijkje nemen op lmaa.space. Voor boeken hebben we een eigen recept geschreven. Alle duurzame kleding vind je via Project Cece en bij ShopLikeYouGiveADamn in Nederland of Avocadostore in Duitsland. Regionaal geproduceerd voedsel kun je via Totaal vers online bestellen.
3. Circulaire economie in plaats van wegwerpcultuur
   Steun de lokale circulaire economie door te winkelen op Marktplaats: kijk, voordat je nieuwe spullen uit het buitenland laat overkomen, eerst eens of je tweedehands artikelen in je eigen buurt kunt vinden! Dat bespaart grondstoffen, is vriendelijk voor je portemonnee en brengt mensen met elkaar in contact. Je kunt ook zelfgeorganiseerde digitale rommelmarkten vinden binnen de Fediverse (zie ons recept voor de fediverse-dienst Mastodon). een overzicht van rommelmarkten wijst je de weg naar diverse platforms voor tweedehands spullen, al is de enige in Nederland nogal klein. Boekenbalie verkoopt tweedehands boeken, cd's en lp's. Je kunt je eigen gelezen boeken verkopen via je eigen boekwinkeltje. Used Products: Als het op technologie aankomt, is 'refurbished' het nieuwe 'nieuw'! Bij de Used Porducts kun je gereviseerde digitale apparaten kopen en lever je een krachtige bijdrage aan het tegengaan van elektronisch afval.

Garnering

Het vangnet, onafhankelijk en veilig: wanneer je via welke weg dan ook een nieuwe webshop ontdekt, check het eerst op veiligheid en echtheid bij lijst met nepshops. Is de shop echt en veilig, en blijkt het een (bezoek)adres in Europa te hebben? Dan kun je hier veilig en Europees winkelen. Los van de internationale tech-reuzen.

Sinds de COVID-19-pandemie is videobellen een vast onderdeel geworden van het dagelijkse werkende leven. Mogelijk ben je inmiddels gewend geraakt aan Amerikaanse aanbieders zoals Zoom, Teams, Google Meet, Webex en dergelijke. Bepaalde 'verborgen ingrediënten' – zoals de Amerikaanse CLOUD Act (een wet die de Amerikaanse overheid onder specifieke voorwaarden toegang geeft tot gegevens), datalekken of een al te grote afhankelijkheid van 'Big Tech'-monopolies – kunnen echter een bittere nasmaak achterlaten. Ben je op zoek naar een fris en onafhankelijk alternatief voor je videogesprekken? Dit 'recept' biedt open-sourceoplossingen van Europese bodem die veilig zijn en volledig voldoen aan de AVG.

Ingrediënten

• Je computer, tablet of smartphone…: … al is het gebruik van een smartphone vaak minder handig dan dat van een desktopcomputer.
• De keuze voor een aanbieder…: … op basis van je wensen en behoeften.
• Vaak een abonnement...: … aangezien niet alle aanbieders gratis zijn.

Bereidingswijze

1. 
   Voor privégebruikers: begin bijvoorbeeld met Jitsi Meet – het is gratis, vereist geen registratie en is direct klaar voor gebruik. Voor bedrijven of overheidsinstanties: Nextcloud Talk en alfaview bieden uitgebreide mogelijkheden voor configuratie op maat. OpenTalk en Pexip zijn beproefde oplossingen voor het verwerken van gevoelige gegevens.

Nagerecht

• Aanbiedingen voor fijnproevers...: … voor degenen met een specifieke smaak zijn er de volgende aanbieders:

Garnering

Je kunt ook een eigen cloudomgeving voor videogesprekken opzetten, zoals een Jitsi- of Nextcloud-server. Dit kan met één klik via aanbieders zoals Ossrox, JITSI, Hostsharing en een aantal andere. Het zelf hosten van een server voor videoconferenties vergt meer inspanning. Instructies hiervoor vind je bij aanbieders zoals IONOS. In dit blog staat daar ook een handleiding voor.

Het is het jaar 2026. De volledige markt voor mobiele telefoons wordt beheerst door Google en Apple. De volledige markt voor mobiele telefoons? Nee! In uithoeken van het internet blijven onverzettelijke ontwikkelaars weerstand bieden aan deze monopolies… Google en Apple domineren de markt voor mobiele telefoons – en mobiele telefoons domineren in toenemende mate ons leven. Vrijwel geen enkele bank biedt nog diensten aan die zonder smartphone kunnen worden gebruikt, en bij veel openbaarvervoersnetwerken is het lastig om zonder zo’n toestel uit de voeten te kunnen. Hierdoor krijgen Apple en Google toegang tot gegevens uit uiteenlopende aspecten van ons leven. Und nu maakt Google het lastiger om apps uit alternatieve bronnen op zijn telefoons te installeren. Hoewel dit naar verluidt bedoeld is om mobiele gebruikers te beschermen, is het voornaamste effect ervan dat alternatieve appstores worden belemmerd. Als je de vrijheid wilt behouden om te bepalen wat er op je telefoon draait, raden we toestellen met een opener besturingssysteem aan – deze zijn online verkrijgbaar. Dit is onze methode om telefoons te gebruiken die (grotendeels) vrij zijn van Google, zonder dat daar technische knutselvaardigheden voor nodig zijn of risico's aan verbonden zijn. Overigens bieden Apple-telefoons deze mate van openheid niet; zij werken uitsluitend met het eigen besturingssysteem van Apple.

Ingrediënten

• 1 Smartphone…: … schaf het aan met alles vooraf geïnstalleerd. Je kunt echter ook zelf alternatieve besturingssystemen installeren – zie Topping.
• 1 Maak een backup van je gegevens...: … uit je oude mobiele telefoon: contacten, foto's, apps, chatberichten.
• 1 portie nieuwsgierigheid: … en een beetje geduld en tolerantie, voor het geval dat niet alles meteen perfect werkt.

Garnering

Als je geen telefoon wilt aanschaffen waarop al een besturingssysteem is geïnstalleerd, kun je op veel apparaten zelf een (grotendeels) Google-vrij besturingssysteem installeren. Niet elk besturingssysteem is echter geschikt voor elke telefoon; het apparaat moet 'root'-toegang tot de dieper gelegen softwarelagen toestaan. Houd er rekening mee dat dit ertoe kan leiden dat de fabrieksgarantie komt te vervallen. Installatiehandleidingen zijn te vinden op de websites van de betreffende besturingssystemen. GrapheneOS is een vesting voor privacy en beveiliging op je smartphone. Het is ontworpen voor Google Pixel-toestellen (van de Pixel 6 tot en met de 10a; ondersteuning voor Motorola-apparaten volgt binnenkort) en maakt gebruik van een 'versterkte kernel' (hardened kernel) en 'sandboxing'. Google Play draait binnen zo'n sandbox – volledig afgeschermd van de rest van de telefoon – waardoor apps gewoon blijven werken zonder dat dit ten koste gaat van je privacy. GrapheneOS is de ideale keuze voor iedereen die geen concessies wil doen op het gebied van beveiliging of gegevensprivacy. /e/OS beschermt je gegevens en is gebruiksvriendelijk: het besturingssysteem ondersteunt een breed scala aan mobiele telefoons (waaronder Fairphone en Shiftphone) en biedt een eigen ecosysteem met een app-winkel, functies voor 'geavanceerde privacy' (Advanced Privacy) en een geïntegreerde Nextcloud-oplossing. Het is een uitstekende manier om de stap te zetten naar een wereld zonder Google. LineageOS kan op honderden apparaten worden geïnstalleerd – een pure Android-ervaring zonder Google, beproefd en stabiel. Het is de klassieke keuze voor iedereen die op zoek is naar een betrouwbaar, open systeem. Iodé gaat nog een stap verder: naast een Google-vrije versie van Android biedt het een geïntegreerde firewall en een microG-optie. Hiermee wordt tracking effectief geblokkeerd, terwijl toegang tot specifieke Google-diensten die voor bepaalde apps (zoals bankieren-apps) noodzakelijk zijn, behouden blijft. Het is ontworpen voor gebruikers die maximale privacy willen zonder in te leveren op gebruiksgemak.

Dit gaat over de meest geheime ingrediënten in menig digitaal recept: je wachtwoorden! In plaats van je meest gevoelige digitale sleutels toe te vertrouwen aan grote techplatforms – of, erger nog, aan de onbeveiligde uithoeken van het wereldwijde web – kun je de volledige controle weer in eigen handen nemen. Dit geeft je ware digitale soevereiniteit, compromisloze gegevensbescherming en het heerlijke gevoel volledig onafhankelijk te zijn.

Ingrediënten

• Jouw wachtwoorden...: … waar die dan ook opgeslagen zijn.
• Jouw telefoon...: … al kun je ook met je pc of laptop beginnen.
• Een nieuw thuis voor je wachtwoorden...: … uit de onderstaande lijst.

Bereidingswijze

1. Waarom je je wachtwoorden beter niet in je browuser opslaat
   Het is erg verleidelijk: browsers zoals Chrome, Safari, Firefox of Edge bieden vaak aan om je wachtwoorden met één klik direct in de browser op te slaan. Maar wees voorzichtig met dit handige gemak! Ten eerste binden browsers je vaak aan hun eigen, gesloten ecosysteem. Ten tweede zijn wachtwoorden die op deze manier worden opgeslagen vaak veel eenvoudiger te achterhalen – bijvoorbeeld door kwaadaardige software of wanneer iemand ongeautoriseerde toegang krijgt tot je apparaat. En ten derde is er geen enkele reden waarom ontwikkelaars van browsers zouden moeten weten bij welke diensten jij een account hebt. Een gespecialiseerde, zelfstandige wachtwoordbeheerder is veiliger, platformonafhankelijk en respecteert je privacy.
2. De app kiezen en activeren
   Pak je smartphone, download de app van je keuze uit de appwinkel (zie hieronder) en open deze. Of ga op een desktopcomputer naar de website van de wachtwoordbeheerder.
3. De sleutel tot het digitale leven
   Maak een sterk en lang hoofdwachtwoord aan – bij voorkeur een 'wachtzin' die uit meerdere woorden bestaat – dat je gemakkelijk kunt onthouden (en dat je bovendien op papier kunt noteren en op een veilige plek kunt bewaren waar alleen jij toegang toe hebt). Vanaf dat moment fungeert dit als de hoofdsleutel tot jouw digitale leven!
4. De verhuizing voorbereiden
   Aangezien het exporteren van gegevens uit verouderde systemen vaak soepeler verloopt op een computer, kun je je bestaande wachtwoorden vanuit je browser of vorige wachtwoordbeheerder exporteren als een CSV-bestand. De betreffende opties vind je meestal onder 'Account' of 'Instellingen' – of, in het geval van een browser, onder 'Beveiliging'. Importeer dit bestand vervolgens in je nieuwe wachtwoordbeheerder (dit kan rechtstreeks op je desktop of via de importfunctie op je mobiele apparaat). Verwijder daarna direct en op veilige wijze het CSV-bestand; dit bevat namelijk je wachtwoorden in leesbare tekst!

Garnering

Voor wie volledige soevereiniteit nastreeft, is het belangrijkste advies: “Beheer KeePass in eigen beheer!” Door te kiezen voor de lokale vrijheid van KeePassDX of KeePassium kun je je wachtwoorden synchroniseren over al je apparaten – zonder afhankelijk te zijn van een cloud van derden. Sla je versleutelde databasebestand (.kdbx) eenvoudig op in je eigen Nextcloud-omgeving of gebruik de uitstekende open-source-tool Syncthing. Syncthing spiegelt het bestand op een gedecentraliseerde en volledig onafhankelijke wijze – rechtstreeks van je telefoon naar je pc of Mac – volledig versleuteld en zonder tussenstations. Je kunt ook de wachtwoordkluis van Bitwarden in eigen beheer draaien met behulp van Vaultwarden zelf hosten. De codebase van Bitwarden is open-source en ondergaat jaarlijks beveiligingsaudits. Nextcloud biedt met hun Passwort-Manager een eigen tool voor het beheren van je digitale sleutels. Je “noodvoorraad”: veilige back-ups! Als je zelf de eigenaar bent van je gegevens, ben je ook verantwoordelijk voor het veilig bewaren ervan. Maak regelmatig een back-up van je wachtwoorddatabase of herstelsleutels op een externe USB-stick of harde schijf. Zo ben je goed beschermd – zelfs als je smartphone onverhoopt in het water belandt.

In deze keuken gelden belangrijke regels: twee Europese verordeningen – de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Europese AI-verordening (EU AI Act) – fungeren als je digitale schild. Ze waarborgen dat AI-chatbots en -systemen die in Europa actief zijn, op een transparante en (relatief) veilige manier met je gegevens omgaan. Dit staat in schril contrast met veel grootschalige Amerikaanse modellen, die vaak als een 'black box' functioneren. Amerikaanse diensten zoals ChatGPT, Microsoft Copilot en Google Gemini slaan chats standaard op servers in de Verenigde Staten op en gebruiken die gegevens bovendien vaak om hun AI-modellen te trainen. Volgens de AVG is dit problematisch, aangezien er geen toereikende juridische basis is voor het doorgeven van dergelijke gegevens aan de VS. Mocht dit niet goed voelen en wil je meer keuzevrijheid, dan is dit recept voor jou bedoeld. Europese alternatieven en lokaal gehoste oplossingen bieden een omgeving waarin jij zelf invloed hebt op de geldende regels.

Ingrediënten

• 1 opscheplepel basishouding: Heb je voor jouw vraag of probleem echt een chatbot nodig, die overduidelijk meer energie vreet dan (ons recept voor zoekopdrachten) of een artikel van Wikipedia?
• 1 eetlepel inzicht: Veel chatbots – waaronder die in Europa (en enkele op onze lijst) – bestaan ​​uitsluitend doordat de auteursrechten van auteurs, kunstenaars en, uiteindelijk, alle internetgebruikers tijdens hun trainingsfase ernstig zijn geschonden.
• 1 theelepel afweging: Wil je toch graag een chatbot gebruiken – misschien omdat dit de beste manier is om je probleem op te lossen?
• 1 vleugje ontdekkingsgeest en 1 snufje nieuwsgierigheid: naar nieuwe chatbots

Bereidingswijze

1. Proberen maar...
   Je hoeft niets te installeren. Klik simpelweg op de link wanneer je de volgende keer onderzoek doet of een tekst opstelt, en probeer een van deze Europese chatbots uit:

Garnering

Een vrij toegankelijk portaal wordt aangeboden door het Gesellschaft für wissenschaftliche Datenverarbeitung (GWDG). Dit is primair ontworpen voor de academische en wetenschappelijke gemeenschap. Via dit portaal hebben gebruikers toegang tot diverse chatbots, waarvan de meeste binnen Duitsland worden beheerd. Voor toegang is een (gratis) registratie bij de “Academic Cloud” vereist. De Duitse, op het onderwijs gerichte chatbot Telli slaat chatgeschiedenissen lokaal op servers binnen de EU op, terwijl er gebruik wordt gemaakt van (betaalde) AI-modellen uit de VS. Verzoeken worden versleuteld en de resultaten zijn uitsluitend inzichtelijk voor de individuele gebruikers; zelfs schoolbesturen hebben geen toegang. De registratie verloopt via een gepseudonimiseerd proces, zodat gegevens niet naar specifieke personen kunnen worden herleid. Een vergelijkbare chatbot voor Nederlandse scholen is te vinden op Schoolhub. Er is een gratis versie beschikbaar, maar die is erg beperkt. Ook is het moeilijk om in te loggen met eigen inloggegevens (zonder Google- of Microsoftaccount). Vindingrijke programmeurs werken aan een “grassroots” AI-project genaamd OffGPT – en zoeken momenteel naar verdere ondersteuning voor hun organisatie. Bedrijven kunnen via het cloudplatform van IONOS eveneens toegang krijgen tot grotere open source AI-modellen. Handleidingen voor het gebruik van “Vibe” (en aanverwante tools) zijn beschikbaar via diverse bronnen, waaronder: een Vibe-Videocrusus, eine kritische analyse van Mistral, een overzicht van andere beschikbare chatbots und AI-crusus in een boek - allemaal in het Duits.

We zijn zelf iets aan het 'koken' – terwijl we luisteren naar muziek waar niet alleen wij, maar ook de makers zelf beter van worden. De dominante marktplatforms gebruiken ondoorzichtige algoritmen, volgen hun gebruikers en overspoelen ons met door AI gegenereerde 'spammuziek'. En het ergste van alles: ze betalen muzikanten bijzonder slecht. Als dit niet langer goed voelt voor jou, dan kan dit 'recept' helpen om meer gemeenschapszin en eerlijkheid aan tafel te brengen. Door te kiezen voor alternatieven – veelal van Europese bodem – neem je de regie over je eigen digitale soevereiniteit in handen en ondersteun je een gezonde, diverse muziekcultuur. Omdat een stoofpot met te veel ingrediënten niet altijd even lekker smaakt, richt dit recept zich specifiek op muziek; voor gesproken content, zoals hoorspelen of luisterboeken, kun je een kijkje nemen bij ons 'dessert'-gedeelte. En vergeet niet: muziek is natuurlijk ook nog steeds verkrijgbaar op cd en vinyl!

Ingrediënten

• 1 vleugje ontdekkingsgeest: voor nieuwe, zorgvuldig uitgekozen muziek, buiten de mainstream algoritmen om
• 1 kopje eerlijkheidsbesef: zodat er meer geld terechtkomt bij de mensen die jouw favoriete muziek maken
• jouw bestaande playlists: die je simpelweg meeneemt naar hun nieuwe thuis

Bereidingswijze

1. De juiste basis kiezen (je nieuwe platform)
   Kies één (of meer) van de volgende muziekaanbieders:
2. De smaaktest: proeven is beter dan bestuderen
   Voordat je ergens aan vastzit, kun je gebruikmaken van de vrijheid om verschillende diensten in je eigen tempo uit te proberen. De meeste alternatieven bieden ruime proefperiodes (vaak 30 dagen), zodat je kunt controleren of het “menu” echt bij jouw persoonlijke smaak past. Tips voor je proefperiode: Hardware-check: gebruik de proefperiode om te verifiëren of de app soepel werkt op al je apparaten (smartphone, desktop, hifi-installatie). Niet elke dienst integreert namelijk naadloos met elk besturingssysteem. Catalogus-check: zoek specifiek naar je favoriete artiesten en nichegenres. Omdat het aanbod per dienst kan verschillen, is dit de beste manier om er zeker van te zijn dat je persoonlijke soundtrack volledig kan worden overgezet. De “kalender-garnering”: Om de proefperiode in eigen hand te houden – en te voorkomen dat je onbedoeld aan een abonnement vastzit – kun je de opzegdatum direct in je agenda noteren (bij voorkeur 2 à 3 dagen voordat de proefperiode afloopt). Zo bepaal jij zelf of deze “flirt” uitmondt in een langdurige relatie. Dataminimalisatie: Let tijdens de proefperiode op hoe de app met je gegevens omgaat. Europese diensten vallen onder de AVG, wat al een hoog beschermingsniveau biedt – maar het is altijd verstandig om de privacyinstellingen te controleren en te zorgen voor een zo beperkt mogelijke gegevensverzameling. Veel plezier met ontdekken – jij bepaalt wat er op het menu staat!
3. De verhuizing (playlists overzetten)
   Maak je geen zorgen over het verliezen van de muziekafspeellijsten die je in de loop der jaren hebt samengesteld. Er zijn gespecialiseerde 'hulpmiddelen' beschikbaar die de overdracht voor je kunnen regelen: Tune My Music: biedt een gratis overzetdienst tot 500 nummers. Free Your Music: maakt de import van 300 nummers mogelijk in de testperiode. Qobuz kopieert direct met Soundiiz, om muziek en lijsten direct naar hun platform over te zetten (handleiding hier). Gebruik deze tools om je mediabibliotheek of afspeellijst in slechts enkele minuten te spiegelen naar je nieuwe, eerlijke platform!
4. Van je vrijheid genieten
   Zeg je abonnement op Spotify, Apple Music of Amazon Prime Music op en ervaar de verlichting. Je maakt nu deel uit van een beweging die muziek weer waardeert om wat ze werkelijk is: kunst en gemeenschap — en niet slechts een datapunt voor advertentie-algoritmen.

Garnering

Wat dacht je ervan om weer de volledige controle over je muziekcollectie te krijgen? Gebruik mp3's die je rechtstreeks bij de artiesten kunt kopen – via hun eigen websites, Bandcamp of BandWagon.fm. Zo komt er meer geld direct bij de artiesten terecht en kan niemand je nummers ooit nog van je afnemen. Minder is vaak meer – vraag het maar aan een willekeurige vinylfanaat!

Je agenda is meer dan alleen een lijst met afspraken. Als je je afspraken en contacten bijhoudt op Big Tech platformen zoals Apple, Google of Microsoft, voorzie je deze bedrijven van details over je dagelijks leven – en de adressen van je kennissen! Dus als je weer de controle over je afspraken en contactgegevens terug wilt, ben je hier aan het juiste adres. Dankzij open standaarden („CalDAV“ en „CardDAV“ zijn formaten die door vrijwel alle agenda’s en adresboeken worden ondersteund) zit je niet vast aan één bepaalde aanbieder: je geïmporteerde contacten en afspraken werken naadloos op Linux (Overstapgids Windows naar Linux), Windows, macOS, Android of iOS.

Ingrediënten

• Een snufje vertrouwen in open-source-toepassingen: voor meer transparantie en controle over je adresboek en agenda
• 1 nieuw ‘thuis’ voor je gegevens: bij een aanbieder die je gegevens beter beschermt
• Je bestaande agenda- en contactbestanden: als exportbestanden in .ics- en .vcf-formaat van Google, Apple of Microsoft
• 1 app om agenda en contacten te gebruiken: op je mobieltje bijvoorbeeld DAVx5, op je computer Thunderbird – een handige ‘brug’ om contacten en agenda’s tussen verschillende apparaten te synchroniseren

Bereidingswijze

1. De juiste basis kiezen
   Kies een alternatief dat bij je dagelijkse leven past: Veel Europese providers bieden privacyvriendelijke (AVG-conforme) clouddiensten aan voor je agenda’s en adresboeken, sommige zelfs met een overstapservice: je kunt bijvoorbeeld vrij kiezen uit Mailbox.org, Posteo, Proton, Disroot of Tuta (Vanwege de versleutelingstechnologie werkt Tuta alleen met de Tuta-app). Als je toch al klant bent via je e-mailaccount, kun je deze provider voortaan ook gebruiken voor je contacten en agenda. (Gevorderden kunnen voor hun agenda ook hun eigen cloud gebruiken – Nextcloud biedt een eigen kalendermodule aan; hier vind je daarvoor een overstapgids).
2. Maak dat je wegkomt (gegevens exporteren)
   Log in bij je oude provider (Google/iCloud/Outlook) en exporteer je agenda's als bestand (de bestandsnaam eindigt meestal op “.ics”) en je contacten als vCard (“.vcf”). De procedure is vergelijkbaar: open in de website of het programma het betreffende gedeelte voor agenda’s/contacten en download vervolgens via Instellingen/Meer/Exporteren een bestand. B.v. Google: Bij calendar.google.com inloggen. Klik rechtsboven op instellingen. Menu item „Importeren & Exporteren“ kiezen. Op „Exportieren“ klikken. Er wordt een ZIP-bestand gedownload dat één of meerdere .ics-bestanden bevat. Of per afzonderlijke agenda: selecteer de agenda in de linkerkolom, ga naar de agenda instellingen en klik daar op ‘Deze agenda exporteren’. Contacten als .vcf (Google Contacten) Bij contacts.google.com inloggen. Selecteer links een groep contacten of ‘Alle contacten’ en vink indien nodig de gewenste contacten aan. In het menu Meer / … → Exporteren kiezen. Selecteer het exportformaat „vCard (voor Android of iOS)“. Start het downloaden van het bestand contacts.vcf. Of het nu om agenda bestanden of contacten gaat: ze komen allemaal in je map ‘Downloads’ terecht.
3. Op naar het nieuwe (gegevens importeren)
   Importeer de gedownloade bestanden bij je nieuwe provider. Je afspraken en contacten staan nu in een systeem dat geen gegevens verzamelt.
4. Gewenning
   Reken wat extra tijd voor de voorbereiding, zodat je vertrouwd kunt raken met de nieuwe gebruikersinterface.
5. Op smaak brengen
   De synchronisatie tussen meerdere apparaten, bijvoorbeeld met je mobieltje, verloopt via open standaarden. Op Android-telefoons kun je hiervoor de app „DAVx5“ downloaden - tegen betaling via Google Play, of kosteloos bij F-Droid. DAVx5 is de handige ‘brug’ om contacten en agenda’s tussen verschillende apparaten te synchroniseren (uitgebreide handleiding voor DAVx5). Installeer de app, voeg het account van je nieuwe provider toe – en je agenda en contacten verschijnen meteen ook op je mobieltje. Je kunt je afspraken nu in elke agenda-app bekijken – in plaats van Google raden we bijvoorbeeld Etar aan. Voor Apple-telefoons (iOS) heb je geen app nodig: in iOS kun je het account bij de nieuwe kalenderprovider instellen via „Mail/Accounts → Account toevoegen → Overige → CalDAV/CardDAV“. Op je computer (Linux, Windows, Apple) kun je agenda's en contacten bekijken ofwel in de browser (zie browser overstapgids) ofwel een programma zoals Thunderbird gebruiken.

Garnering

De beste keuze voor volledige onafhankelijkheid is een eigen cloud, zoals Nextcloud. Naast een volwaardige agenda en een adresboek biedt het nog veel meer: een plek voor je bestanden, documenten en zelfs videoconferenties. Nextcloud kan eenvoudig op een eigen of gehuurde server worden geïnstalleerd. in onze overstapgids vindt je alle details – en nog meer alternatieven.

Stel je voor dat je jarenlang je belangrijkste bestanden, foto's en documenten – misschien zelfs gevoelige wachtwoorden – hebt toevertrouwd aan bedrijven als Apple, Google, Microsoft of Dropbox, zonder dat je weet of zij jouw gegevens doorspelen aan Amerikaanse autoriteiten. Het klinkt als het scenario van een slechte thriller, maar het is de realiteit. Onder de Cloud Act kunnen Amerikaanse bedrijven worden gedwongen om jouw gegevens af te staan ​​aan overheidsinstanties – zelfs als die gegevens zijn opgeslagen in Europese datacenters – en dat alles zonder jou daarvan op de hoogte te stellen of te waarschuwen. Het is een nachtmerrie voor iedereen die zijn privacy serieus neemt. Er zijn echter manieren om de controle terug te krijgen. Door voor de juiste alternatieven te kiezen, kun je jouw gegevens in veilige handen onderbrengen: beschermd door Europese regelgeving (AVG/GDPR) en onder jouw eigen soevereine beheer. Geen afhankelijkheid meer van techreuzen, geen zorgen meer over ongewenste toegang – simpelweg digitale vrijheid. Als je jouw gegevens niet langer wilt onderbrengen op de servers van Amerikaanse bedrijven – waar toegang vaak gebonden is aan abonnementsvormen en gedwongen cloudintegratie – kies dan voor een onafhankelijk alternatief.

Ingrediënten

• Jouw data: Foto's, teksten, tabellen, boeken – wat je ook digitaal hebt opgeslagen
• Jouw toegang tot de vorige aanbieder: bijvoorbeeld Google, Apple of Microsoft.
• Jouw nieuwe aanbieder: Wij raden aan: Proton Drive, Mailbox.org, pCloud of ionos Cloud.

Bereidingswijze

1. Data uit de voorraadkast halen
   Log in bij je vorige aanbieder Google Drive Ga naar takeout.google.com, kies „Drive“ en download je data als .zip-bestand. OneDrive von Microsoft Open onedrive.live.com, klik op 'Instellingen', daarna op 'Opties' en ten slotte op 'Data downloaden'. Apple Het snelste gaat het via privacy.apple.com – daar kan je met een paar klikken een kopie van al jouw data ophalen. Dat krijg je dan met een downloadlink toegestuurd. Als je liever zelf bepaalt wat je precies wilt meenemen, kun je dit handmatig doen: Ga op je iPhone, iPad of Mac naar 'Instellingen' (iPhone) of 'Systeeminstellingen' (Mac) en tik bovenaan op je Apple ID-profiel. Kies 'iCloud' en vervolgens 'Beheer opslag'. Hier krijg je een overzicht van je opgeslagen gegevens, inclusief je reservekopieën. Selecteer de bestanden die je wilt kopiëren. Klik in het menu 'Wijzig' op 'Kopieer [items]'. Plak de bestanden vervolgens op de nieuwe opslaglocatie. Dit kan ook via een webbrowser, mits je toegang tot je gegevens hebt verleend: op icloud.com log je in met je Apple ID. Klik op 'iCloud Drive' (voor documenten) of 'Foto's' (voor afbeeldingen/video's). Selecteer de gewenste bestanden of mappen. Klik op het downloadpictogram (een pijl die naar beneden wijst) om ze op je computer op te slaan. Je kunt ook de app 'iCloud voor Windows' gebruiken om een ​​lokale reservekopie van je gegevens te maken. Belangrijk: bij deze methode is het niet mogelijk om al je gegevens in één keer te downloaden; je moet ze per categorie exporteren. Dropbox Ga naar dropbox.com, klik op je profielfoto, selecteer 'Instellingen' en kies vervolgens 'Gegevens exporteren'. Als je gegevens meer dan 10 GB beslaan, kun je de functie 'Delen' gebruiken om ze in grotere hoeveelheden te downloaden.
2. Uitpakken
   Als je een bestand hebt gedownload dat eindigt op “.zip”, pak het dan uit op je computer (rechtermuisklik, “hier uitpakken”).
3. Voorraadkast uitmesten (Data sorteren)
   Organiseer je gegevens opnieuw – bijvoorbeeld door overbodige back-ups te verwijderen (om ruimte te besparen). Breng orde aan door nieuwe mappen aan te maken – zoals 'Werk', 'Persoonlijk', 'Creatief' of 'Foto's' – precies zoals jij dat wilt.
4. Je nieuwe cloud uitkiezen – (makkelijk en conform de AVG)
   Deze alternatieven zijn niet alleen AVG-conform, maar ook gebruiksvriendelijk (er zijn nog veel andere aanbieders - hier zie je een uitgebreider overzicht): Proton Drive – een Zwitserse clouddienst met end-to-end-versleuteling die net zo eenvoudig in gebruik is als Dropbox, maar veiliger. De prijzen beginnen bij 3,99 euro per maand en je kunt je gegevens uploaden via 'drag-and-drop'. Drive van Mailbox.org – een Duitse clouddienst die niet alleen opslag biedt, maar ook e-mail, agenda's en contacten. Ideaal voor wie alles uit één bron wil halen. De kosten bedragen 3 euro per maand. pCloud – nog een Zwitserse clouddienst. Je betaalt een eenmalig bedrag of een maandelijks abonnement voor maximaal 2 terabyte aan 'levenslange' opslag – waarbij de servers in Duitsland of elders in Europa staan. Ideaal voor iedereen die wil voorkomen dat hij vast komt te zitten in abonnementen. ionos Cloud – een Duitse cloudoplossing die technische kennis vereist en die, naar onze mening, niet bepaald eenvoudig in te stellen is.
5. De nieuwe voorraadkast vullen
   Upload je foto's, documenten en andere bestanden naar de cloud van je nieuwe aanbieder (al is het verstandig om ook een reservekopie op een externe harde schijf te bewaren). Aanbieders bieden vaak hun eigen tips en trucs aan, en er zijn verschillende manieren om dit aan te pakken. Uploaden via de browser – voor kleinere hoeveelheden gegevens of wanneer je snel individuele mappen wilt back-uppen: Inloggen: Meld je aan bij je account bij Proton Drive, mailbox.org of een andere dienst. Drag & Drop: In de meeste gevallen kun je bestanden of hele mappen eenvoudig vanuit het bestandsbeheer van je computer – Verkenner (Windows) of Finder (macOS) – naar het browservenster slepen. Bevestigen: Wacht tot de voortgangsbalk van de upload volledig is geladen. Klaar! Synchronisatie via desktopsoftware – vaak stabieler dan uploaden via een browser, zeker bij grote bestanden: Als je over een grote hoeveelheid gegevens beschikt, of als je wilt dat je lokale computer altijd gesynchroniseerd blijft met je cloudopslag, kun je een programma (een 'client') installeren dat de synchronisatie voor je regelt: Installatie: Download de desktop-client die door je dienst wordt aangeboden (bijvoorbeeld de Proton Drive-app). Instellen: Voer je inloggegevens in de app in. Verplaatsen: Kopieer je bestanden simpelweg naar de nieuwe cloudmap die op je pc verschijnt. De software zal vervolgens alles op de achtergrond uploaden.

Garnering

In plaats van ruimte in de cloud te huren, kun je je eigen persoonlijke datacloud opzetten. Het eenvoudigst vinden wij Nextcloud: een open-source samenwerkingsplatform dat (bijna) alles kan, zoals bestandsbeheer, kantoortoepassingen, chat, videogesprekken en meer. Je kunt een Nextcloud-omgeving huren of deze zelf hosten (bijvoorbeeld op een Raspberry Pi of een gehuurde server). Ons recept legt je uit hoe je Nextcloud klaarmaakt.

Als je je agenda, contacten, gegevens, chats en meer op één plek wilt hebben, zijn er verschillende mogelijkheden: je kunt bij aanbieders zoals mailbox.org of Proton complete werkplektools huren. Of je richt jouw eigen wolk in – misschien ook voor het hele gezin of je kleine bedrijf. Met Nextcloud wordt dat mogelijk, de nieuwe aanbieder OpenCloud ontwikkelt iets soortgelijks. Bij het bedrijf Nextcloud kun je trouwens een eigen cloud voor je bedrijf uitproberen. Het open-sourcealternatief voor iCloud, Google Drive en Teams voldoet aan de Europese wetgeving (AVG). En het instellen is eenvoudiger dan je denkt. Hier lees je hoe dat werkt en hoe je met het in Duitsland ontwikkelde Nextcloud zelf de regie neemt over je digitale onafhankelijkheid.

Ingrediënten

• 1 Aanbieder: als plek voor je eigen wolk
• 1 snufje nieuwsgierigheid: omdat zelfhosting altijd een klein avontuur is
• 1 Computer: voor het inrichten en gebruik

Bereidingswijze

1. De wolk huren
   Je kunt je Nextcloud vooraf geconfigureerd en direct klaar voor gebruik huren. De meeste aanbieders zorgen voor updates en regelmatige back-ups van je gegevens – je bent niet in de eerste plaats beheerder, maar vooral gebruiker. Enkele aanbieders hiervoor: Nederlandse aanbieders van NextCloud: bit Bossers & Cnossen Cj2 MagentaCloud (alleen in het Duits) van Duitse Telekom, is een wolk met Nextcloud-integratie en 15 GB gratis opslagruimte voor Telekom-klanten, 3 GB voor niet-klanten (uitbreidbaar tot 1 TB). De prijzen beginnen bij 1,95 € per maand voor 100 GB. MagentaCloud is dus vooral interessant voor Telekom-klanten. Ossrox (alleen in het Duits) is een Duitse aanbieder die zich richt op gegevensbescherming en de AVG. De prijzen beginnen bij 4,99 € per maand voor 5 GB opslagruimte en zijn schaalbaar tot 1 TB. Er is een gratis proefperiode van 14 dagen. Ionos (alleen in het Duits) is een andere Duitse aanbieder die Nextcloud als onderdeel van zijn cloudportfolio aanbiedt. De prijzen beginnen bij 4,90 € per maand voor 10 GB opslagruimte. Ionos biedt Duitse servers en een eenvoudige installatie. Mail.de is een Duitse e-mail en cloud provider die Nextcloud als onderdeel van zijn pakket aanbiedt. De prijzen beginnen bij 5 € per maand voor 10 GB opslagruimte, inclusief e-mail, agenda en contacten. Mail.de combineert dataopslag met veilige e-maildiensten. Kies een provider en huur een Nextcloud pakket. Volg de installatie wizard, log in en stel een beheerdersaccount in. Begin direct met het uploaden van je gegevens. Klaar! Je hebt nu een volledig functionele, AVG-conforme wolk – zonder serverbeheer.
2. Nextcloud inrichten – eerste stappen
   Nu wordt het serieus: Apps installeren (naar behoefte): Nextcloud is modulair – je kunt de apps installeren die je echt nodig hebt. Populaire apps zijn OnlyOffice of Collabora Online voor Office-documenten, Nextcloud Talk voor videogesprekken en chats, Contacts & Calendar voor het adresboek en de agenda, Notes voor notities, Deck voor projectbeheer, Photos voor foto’s en News voor RSS-feeds. Ga in de Nextcloud-webinterface naar „Apps“ (links in de zijbalk). Zoek de gewenste app en klik op „Installeren“. Je data verhuizen: Oude gegevens uit de cloud back-up overzetten naar Nextcloud (bekijk daarvoor onze Cloud overstapgids). Contacten & agenda verhuizen (zie Agenda overstapgids): Ga in Nextcloud naar ‘Contacten’ of ‘Agenda’. Klik op ‘Importeren’ en selecteer het geëxporteerde .vcf/.ics-bestand. Apps downloaden: voor op de PC (Windows, macOS of Linux) of voor op je mobieltje (Android of iOS). Er zijn nog veel meer apps voor mobiele telefoons en computers die met de Nextcloud-modules ‘communiceren’: onder andere Nextcloud Talk (voor Chat en videoconference), Passwords (voor wachtwoorden) of Deck (voor projectmanagement). Synchronisatie instellen: Koppel de geïnstalleerde mobiele apps of PC programma's aan je cloud: voer hiervoor het webadres van je cloud in – je wordt gevraagd om je gebruikersnaam en wachtwoord. Selecteer welke mappen je wilt synchroniseren. In onze Agenda overstapgids geven we je tips over hoe je agenda-gegevens en contacten met je mobiele telefoon kunt synchroniseren.

Nagerecht

• Veiligheid & backups – voor jarenlang plezier: Stel tweefactorauthenticatie in voor meer veiligheid („Instellingen“ > „Beveiliging“ en stel 2FA in) Zorg voor regelmatige back-ups (automatisch of handmatig) Werk Nextcloud en je serversoftware regelmatig bij (bij een gehuurde Nextcloud doet de provider dit vaak automatisch)

Garnering

Wie zich er verder in wil verdiepen, kan zijn Nextcloud zelf beheren: De Open-Source-Software kan op elke server op het internet of thuis worden geïnstalleerd. Bij sommige aanbieders (zoals Hetzner Cloud, Webgo en All-inkl) is een installatie met één klik mogelijk („1-Click-Install“), bij andere is meer kennis vereist. Mike Kuketz heeft in zijn blog een Nextcloud-Tutorial geschreven. Naast Nextcloud kun je je gegevens thuis ook opslaan op je eigen „NAS“ (Network Attached Storage), een schijf die binnen het netwerk door meerdere computers kan worden gebruikt. Enkele aanbieders hiervan zijn Synology, Ugreen en FRITZ met de Fritz!NAS.

Windows verzamelt veel persoonsgegevens: welke apps wanneer worden gebruikt, soms zelfs details uit documenten. Zonder een Windows-account kunnen ze niet worden gebruikt, en wie eenmaal gevangen zit in het big tech-ecosysteem, komt er moeilijk weer uit. Deze overstaprecepten zijn perfect voor iedereen die Microsoft uit zijn keuken wil verbannen, maar nog steeds bang is dat er iets ontbreekt. Het geheim: we bereiden het chique open source-systeem Linux zo voor dat je het eerst kunt uitproberen voordat je Windows helemaal verbant.

Ingrediënten

• 1 USB-Stick: Minstens 8 GB.
• 1 Portie Linux Mint: We raden de variant “Cinnamon” aan, omdat deze voor Windows-gebruikers bijzonder vertrouwd zal aanvoelen.
• 1 Etsmachine: Gebruik het programma „BalenaEtcher“ (of eventueel „Rufus“), om de usb-stick voor te bereiden (“opstartbaar” te maken).
• 1 bestaand Windows-systeem (10 of 11) voor het voorbereiden van de ingrediënten: Of je zou voorlopig een oudere pc kunnen gebruiken – een exemplaar waarop de nieuwe Linux Mint prima draait, ook al beweert Microsoft dat het apparaat “te zwak” is voor Windows 11.
• Een kopje nieuwsgierigheid (in plaats van een druppel angst).: Er kan niets misgaan, aangezien we in de “proefmodus” werken. Toch raden we aan om een ​​back-up van je gegevens te maken – dat kan nooit kwaad!

Bereidingswijze

1. De USB-stick voorbereiden
   In plaats van Linux direct permanent te installeren, maken we een “live-systeem” aan dat je kunt uitproberen. Zie het als een gratis proefmonster in de supermarkt: je kunt alles bekijken en gebruiken, zonder dat er blijvende wijzigingen aan je computer worden aangebracht. Download Linux Mint van de officiële website; dit is een zogenaamd “ISO”-bestand. Zet dit bestand op een USB-stick met behulp van „Rufus“ of „BalenaEtcher“. Let op: gewoon kopiëren werkt niet! Open een van deze programma's, selecteer het gedownloade ISO-bestand en klik op “Start”. Het programma kopieert het ISO-bestand vervolgens naar de USB-stick, vergelijkbaar met hoe gegevens naar een normale harde schijf worden gekopieerd. Je kunt zelfs meerdere versies van Linux op dezelfde USB-stick zetten en ze zo een voor een uitproberen.
2. Den „Vorkoster-Modus“ starten
   Nu is het moment van de waarheid aangebroken – het vergt misschien iets meer handelingen, maar het is volledig risicovrij: Zorg ervoor dat je computer opstart (“boot”) vanaf de USB-stick in plaats van vanaf de harde schijf: start je computer opnieuw op en selecteer de USB-stick als opstartmedium. Hiervoor moet je naar de BIOS gaan – het basismenu voor je hardware (meestal door tijdens het opstarten op de toets F12, F11 of Delete te drukken; mogelijk moet je dit een paar keer herhalen). Kies in het “bootmenu” de USB-stick of verplaats deze naar de eerste plek in de opstartvolgorde. (Gedetailleerde instructies vind je in dit blogbericht: in diesem Blog). Verken het live-systeem: Linux Mint draait nu volledig vanaf de USB-stick. Je Windows-gegevens op de harde schijf blijven onaangetast, waardoor je veilig met Linux Mint kunt experimenteren. Controleer je hardware: Kijk of wifi, geluid en Bluetooth direct werken. Omdat moderne Linux-distributies de meeste stuurprogramma's standaard bevatten, werkt alles meestal meteen naar behoren.
3. In de nieuwe keuken kijken
   Gebruik je tijd in de “live-modus” voor een “oefenmaaltijd”: Menunavigatie: Klik op het startmenu in de linkerbenedenhoek (herkenbaar aan het “LM”-logo van “Linux Mint”). Het voelt vergelijkbaar aan met Windows — maar dan zonder het verzamelen van gegevens en andere vervelende eigenaardigheden van Microsoft. Softwarebibliotheek: Open het “Softwarebeheer” (Software Manager). Hier vind je een breed scala aan applicaties - van LibreOffice en Firefox om het internet op te gaan, tot aan Steam (voor de gamers) – net zo overzichtelijk ingedeeld als in elke andere app-store.
4. Proeven (Wanneer wordt het serieus?)
   Zodra je je volledig vertrouwd voelt met het live-systeem en alles hebt getest, kun je besluiten om definitief afscheid te nemen van Windows of macOS. Een back-up is nu een essentieel ingrediën: maak een reservekopie van je belangrijke gegevens op een externe harde schijf voordat je met de daadwerkelijke bereiding van je feestmaal begint. De installatie: Klik in het live-systeem (dat vanaf je USB-stick draait) op het pictogram “Install Linux Mint” op het bureaublad. De installatieassistent leidt je door het proces – vanaf dat moment zal je computer altijd opstarten in Linux Mint!

Nagerecht

• Risicoloos testen: Door gebruik te maken van een USB-stick kun je Linux een paar dagen of weken uitproberen, zonder dat je Windows hoeft te verwijderen.
• Digitaal souverein: Jij bepaalt welke gegevens worden gedeeld. Geen vervelende pop-ups voor advertentietracking of gedwongen aanmaak van een account.
• Houdbaarheid: Met Linux Mint wordt je oude hardware langer houdbaar; het werkt vaak zelfs op hardware die naar verluidt “te oud” is voor Windows 11, waardoor je vertrouwde laptop of desktop niet op de elektronische afvalberg belandt.

Garnering

Voor de voorzichtigere gebruiker: Je kunt Linux Mint eerst uitproberen, gewoon in je browser. Een andere optie is om een ​​apparaat aan te schaffen waarop Linux al is voor geïnstalleerd; hier vind je een handig overzicht van verkopers. Voor de avonturiers: Er is een enorme variëteit aan Linux-versies – sommige zijn specifiek afgestemd op bijvoorbeeld gaming of andere specifieke gebruiksdoelen. Met de Distro-Chooser kun je ontdekken welke Linux-smaak het beste bij jou past. Voor iedereen: Trommel wat vrienden op rond de keukentafel voor een “Linux-proeverij”. En mocht je wat hulp nodig hebben bij het “fijnslijpen”, kom dan eens langs bij een van de Linux-overstapbijeenkomsten die je vindt op termine.di.day. Daar staan ​​vriendelijke “keukenhulpen” voor je klaar om je op weg te helpen (deze site is vooralsnog alleen in het Duits en Engels). Voor Apple-gebruikers: De overstap vanaf macOS kan heel eenvoudig zijn, al kan het – afhankelijk van het specifieke apparaat – soms wat ingewikkelder uitpakken. De details daarvan bewaren we voor een volgend “recept”.

Wie Google of Apple Maps gebruikt, betaalt met zijn locatiegegevens. OpenStreetMap (OSM) daarentegen is de ‘Wikipedia van de kaarten’: gezamenlijk onderhouden, transparant en privacyvriendelijk. In dit artikel lees je hoe je de overstap kunt maken zonder je te verliezen, als je voor de kaart-Wikipedia wilt kiezen.

Ingrediënten

• Mobieltje: Android of iOS.
• OSM-App van jouw keuze: om te beginnen b.v. Organic Maps of CoMaps (snel, overzichtelijk, compleet offline) of voor meer functionaliteit OsmAnd.
• Jouw Google login: als je opgeslagen locaties wilt exporteren. Bij Apple is het exporteren helaas wat omslachtiger.

Bereidingswijze

1. De juiste App kiezen
   Apple Maps en Google Maps zijn alles-in-één-oplossingen. In de OSM-wereld kies je de app die bij jouw stijl past. Download CoMaps of Organic Maps, als je gewoon zonder stress van A naar B wilt komen, of OsmAnd, als je ook op zoek bent naar wandelpaden en de kleinste details.
2. Voeg kaarten toe aan het recept (eerst offline!)
   In tegenstelling tot Google Maps werken OSM-apps op basis van het vooraf downloaden van kaartmateriaal. Open de app en download bijvoorbeeld je deelstaat of regio. Voordeel: je kunt vanaf nu zonder dataverbruik en zelfs in gebieden zonder bereik soepel navigeren.
3. Verplaats je favoriete locaties (optioneel)
   Heb je veel sterren op Google Maps? Volgens ons onderzoek kun je bij Apple helaas alleen bladwijzers één voor één naar de nieuwe app kopiëren. Op Android kan dat ook ‘in één keer’: Ga op de PC naar Google Takeout. Selecteer „Maps (Jouw plaatsen)“ en genereer de export. Je krijgt dan een bestand met de extensie .json of .kml. Je kunt dit bestand naar jezelf e-mailen en het in Organic Maps of OsmAnd importeren als „bladwijzer“ of „route“.
4. De standaard App vervangen
   Verwijder Google of Apple Maps niet meteen, maar verwijder de app van het startscherm. Zet je nieuwe OSM-app precies op de plek waar voorheen het Google-pictogram stond. Je gewoontes zullen je de eerste dagen automatisch daarheen leiden.

Nagerecht

• Geniet van het nieuwe gevoel…: …niet meer bij elke stap gevolgd te worden. Je zult merken: de kaarten zijn vaak veel gedetailleerder als het gaat om voetpaden, huisnummers of kleine POI’s (Points of Interest). (Dit recept is voor ons geschreven door DI.DAY-fan Olaf Zelesnik.)
• Minder aan te raden…: …zijn naar onze mening andere alternatieve opties: achter het Nederlandse bedrijf HereWeGo (oorspronkelijk Nokia Maps) staat een consortium van Audi, BMW en Mercedes-Benz. Het maakt gebruik van eigen kaartmateriaal, maar deelt gebruikersgegevens onder andere met Facebook en Google. Locatie- en verkeersgegevens worden anoniem verzameld. We raden Waze (van het Google-concern) en MapsMe eveneens af, omdat gebruikers worden gevolgd. Ook de outdoor-app Komoot maakt verbinding met Google, Facebook en andere servers en verzendt gegevens.

Garnering

Het kleine Berlijnse aanbod lokjo richt zich op basis van OSM op lokale winkeliers en bedrijven – naar eigen zeggen zonder cookies en tracking. Als je merkt dat er nog geen nieuwe bakker in je straat staat, kun je die zelf toevoegen op OpenStreetMap. Zo word je van consument een mede-ontwerper van de wereldkaart. Dat is echt leuk op Android-apparaten met de App Street Complete, waarin je in je eigen omgeving kunt helpen met kaartinformatie en insignes kunt verdienen (voor de eer!).

Het is tijd om het heft in eigen handen te nemen – ook als het gaat om tekstverwerking, spreadsheets of presentaties. Bij Microsoft zitten we vast in een gesloten systeem dat vaak een abonnement vereist en het gebruik van de cloud afdwingt (wat risico's op datalekken en misbruik met zich meebrengt!). Wil je in de toekomst documenten kunnen schrijven zonder afhankelijk te zijn van de cloud of persoonlijke gegevens te hoeven prijsgeven? Dan kun je overstappen op open-source kantoorpakketten:

Ingrediënten

• 1 snufje vertrouwen in open source: voor transparantie en controle over de eigen content.
• Naar smaak toevoegen: Uw documenten in de nieuwe (.odt) of oudere Microsoft-indeling (.docx, .xlsx of .pptx; zie hieronder).

Bereidingswijze

1. De gewenste basis kiezen
   Kies één van de volgend alternatieven: LibreOffice: De beste keuze voor onafhankelijkheid! Dit programma wordt onderhouden door de open-sourcegemeenschap, is volledig gratis en werkt op Windos, maxOS en is vrijwel altijd standaard geïnstalleerd op Linux. Collabora Online & Collabora Office: Ideaal als je wilt samenwerken via een webbrowser. Het is gebaseerd op de kern van LibreOffice en kan op eigen servers worden gehost (bijvoorbeeld in combinatie met Nextcloud). Dezelfde software is ook te gebruiken op desktopcomputers en mobiele apparaten. SoftMaker Office: Een professionele oplossing uit Duitsland (Neurenberg). Het beschikt over een uitstekende interface in de stijl van Microsoft en biedt een hoog niveau van gegevensbescherming; beschikbaar via een voordelig maandelijks abonnement. Momenteel is OnlyOffice geen aanrader. Het is een suite van open-sourceprogramma's die sterk lijkt op Microsoft en in veel Nextcloud-installaties is geïntegreerd. Na de Russische invasie van Oekraïne zijn er sancties opgelegd aan het bedrijf, dat banden heeft met Rusland ((link: https://www.tu.berlin/en/campusmanagement/news-details/umstellung-tubcloud-auf-collabora-online text: (Achtergrontinformatie is onder meer te vinden bij de T. U. van Berlijn).
2. Serveren en wennen
   Installatie: Download het pakket van de website van de fabrikant en installeer het op uw computer. Bestanden openen: Deze alternatieven kunnen Microsoft-formaten lezen en schrijven (zie hieronder).
3. Naar smaak kruiden met
   Gewenning: Houd rekening met een zekere gewenningsperiode, aangezien bepaalde details en werkwijzen kunnen afwijken van die in Word of Excel. Samenwerken: Als u documenten tegelijkertijd met anderen wilt bewerken, heeft u een browsergebaseerde oplossing zoals Collabora nodig; lokaal geïnstalleerde programma's ondersteunen dit soort samenwerking doorgaans namelijk niet.

Nagerecht

• Platformonafhankelijk: Een open standaard, die op Windows, macOS en Linux exact hetzelfde functioneert.
• Onafhankelijk: In tegenstelling tot Microsoft-formaten wordt ODF niet door één enkel bedrijf beheerd, maar door een grote gemeenschap. Dit biedt een garantie voor leesbaarheid en transparantie op de lange termijn.
• Algemeen aanvaarde standaard: Programma's zoals LibreOffice gebruiken ODF als hun standaardformaat. SoftMaker Office en FreeOffice kunnen documenten in dit formaat eveneens verwerken en opslaan. Vrienden en collega's die stug bij Word blijven, kunnen het veelal ook openen.
• Toekomstbestendig: Aangezien de broncode open is, hoef je er niet op te vertrouwen dat een specifiek bedrijf over tien jaar nog bestaat om je oude brieven of spreadsheets te kunnen openen.

Garnering

Hoewel de gepresenteerde alternatieven – zoals LibreOffice, SoftMaker of OnlyOffice – inmiddels een zeer hoge mate van compatibiliteit met Microsoft-bestandsformaten (.docx, .xlsx, .pptx) bieden, blijft het opslaan van bestanden in het OpenDocument-formaat (.odt voor tekstdocumenten) de zekerste manier om 'opmaakchaos' definitief te voorkomen.

We maken onze eigen sushi – en we betalen er ook nog eens zelf voor! Dit recept laat zien hoe je loskomt van Amerikaanse betalingsreuzen die jouw gegevens verkopen en hoge kosten in rekening brengen bij winkeliers. In de huidige situatie zijn handel en betalingsverkeer in Europa afhankelijk van Amerikaanse sancties of beslissingen van bedrijven uit Californië. Wil je overstappen op een veilig, eerlijk en volledig Europees systeem? Dan kun je dit recept volgen – ook al geniet Wero (voorheen in Nederland bekend als iDeal) nog niet de brede acceptatie in heel Europa die nodig is. Maar steeds meer winkeliers sluiten zich aan. In Nederland is deze betaalmethode al lange tijd bekend en breed in gebruik; dit recept zal voor de meesten bijzonder eenvoudig zijn.

Ingrediënten

• 1 bestaande bankrekening: Bij een Nederlandse bank (of een andere, deelnemende Europese bank; welke dat zijn, zie je hier).
• 1 stevige vleug besparing: Voor handelaren is Wero aanzienlijk goedkoper dan PayPal, wat op de lange termijn bijdraagt ​​aan een eerlijke prijsstelling.

Bereidingswijze

1. Activeer de 'drager' (het preparaat)
   In tegenstelling tot PayPal hoeft u geen nieuwe app van derden te downloaden of uw gegevens in te voeren om Wero te gebruiken. Wero is direct geïntegreerd in de app van de bank die u al vertrouwt Open uw bankapp. Zoek naar „Wero“ (vaak te vinden onder 'mobiele betalingen'). Activeer de service met slechts een paar klikken. U bent klaar!
2. Geld direct versturen (opmaak)
   Wero maakt gebruik van SEPA Instant Credit Transfer. Dit betekent dat je geld binnen tien seconden bij de ontvanger aankomt – 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Het enige wat je nodig hebt, is het mobiele nummer of het e-mailadres van de ontvanger om een betaalverzoek te sturen; Tikkie is dus ook niet meer nodig! Het geld gaat rechtstreeks van rekening naar rekening, zonder dat het tussentijds op een tussenrekening wordt 'geparkeerd' - en al helemaal niet bij een Amerikaanse onderneming.
3. Online winkelen (proeven)
   Online: Zoek bij het afrekenen naar het Wero-logo. De meeste Nederlandse winkels zijn al aangesloten; het aanbod uit andere Europese landen groeit snel. Net als bij creditcards of PayPal kun je Wero gebruiken om online betalingen te doen. In de winkel: Vanaf dit jaar kun je Wero ook gebruiken om direct af te rekenen bij de kassa van een groeiend aantal winkels. Grenzeloos: Wero is pan-Europees. Door systemen uit België, Frankrijk en Nederland te integreren, ontstaat er een echt netwerk voor heel Europa.
4. En als Wero niet wordt geaccepteerd?
   Betaling via automatische incasso (SEPA-incasso) of betalingen per factuur en daaropvolgende bankoverschrijving zijn gratis en staan bovendien los van de grote bedrijven; los van PayPal. Wat betreft de betaaldienstverlener Klarna, wijzen verschillende consumentenorganisaties op voor en nadelen.

Garnering

Veel plezier ermee! Betalingen via Wero zijn AVG-conform, veilig en dragen bij aan een sterkere Europese economie. Kijk dus snel in je bankapp en activeer Wero. De volgende keer dat je een klein bedrag moet betalen – bijvoorbeeld om de rekening van een kop koffie te delen – kun je PayPal overslaan en in plaats daarvan Wero gebruiken! Sterker nog: je kunt je PayPal-account gewoon verwijderen.

De internet-browers Google Chrome, Microsoft Edge en Safari (Apple) domineren het internet. Ze zijn bijna allemaal gebaseerd op dezelfde techniek (Chromium) - Google bepaalt hierdoor de standaards op het internet. Firefox is een van de laatste grote, onafhankelijke vestingen (Firefox wordt aangeboden door de non-profit organisatie Mozilla Foundation) die zich inzet voor een open internet, Als je naar Firefox wilt wisselen volg deze stappen:

Ingrediënten

• Een computer of smartphone:
• De Download-Link: mozilla.org/firefox

Bereidingswijze

1. Download Firefox en start de installatie
   
2. De belangrijkste stap (import)
   De eerste keer dat je de browser opstart (of later onder “Instellingen” → Algemeen → Browsergegevens importeren) vraagt Firefox jou of je data vanuit een andere browser wilt importeren. Kies “Chrome” of “Edge”.
3. Zet vinkjes bij bladwijzers, wachtwoorden en geschiedenis
   
4. Klik op "importeren"
   Boem – alles bevindt zich waar het hoort, maar dan in een veilige omgeving.
5. Stel Firefox als „Standardbrowser“ in
   (Systeeminstellingen)

Nagerecht

• Adblocker : Installeer uBlock Origin adblocker als add-on in Firefox. Chrome is van plan, dit soort effectieve blokkers te beperken – Firefox garandeert jou aanhoudende Controle over advertenties.
• Alternatieven : Informatie over verdere alternatieven voor browsers zoals Brave- of Tor- vind je bijvoorbeeld in deze blog (in het Duits). Auteur Mike Kuketz heeft overigens ook over Vivaldi-Browser zijn twijfels.

Garnering

Firefox voorkomt standaard “Fingerprinting” (het identificeren van jouw toestel door Derden). Met het gebruik van Firefox zorg je ervoor dat het internet niet volledig in de handen van Google valt. Je gebruikt Firefox al? Heel goed. Maar Mozilla integreert steeds meer marketing features en telemetrie, Voor echte onafhankelijkheid kan je naar LibreWolf wisselen, dem Firefox, der nicht nach Hause telefoniert. En voor wie technisch een stapje dieper wil gaan is er Ungoogled Chromium-Browser met de broncode van Chrome, maar chirurgisch gezuiverd van alle Google diensten, trackers en “Phone Home” functionaliteiten. Wie nog dieper wil gaan vindt hier gedetailleerde browser reviews. Belangrijk: Gebruik, indien mogelijk, geen van de nieuwe AI-browsers, omdat zij op gebied van privacy falen! Browser die een diep geïntegreerde AI hebben (Comet, Arc met “Arc Max” of Edge met Copilot) werken dankzij één deal: Comfort tegen jouw data. Het probleem: De AI moet, om een website samen te kunnen vatten of jouw vragen hierover te kunnen beantwoorden, de inhoud van de website (en jouw context) aan de servers van de AI-provider (OpenAI, Anthropic, Microsoft) sturen.

Gratis? Alleen schijn: voor het gebruik van Google’s Gmail betaal je met je gegevens. Je e-mailadres maakt namelijk deel uit van je digitale identiteit. Andere aanbieders laten hun gebruikers daarentegen zelf kiezen: ze vragen een klein maandelijks bedrag (ongeveer 1 tot 3 Euro), maar zijn reclamevrij, veilig versleuteld en werken volgens de strenge EU-wetgeving inzake gegevensbescherming. Daar ben je klant en niet het product. Als je voor hen wilt kiezen, kun je aan de slag:

Ingrediënten

• Eén euro per maand:
• Eén account: Bijvoorbeeld bij: Posteo.de/ (Duitsland, groen, veilig, anoniem) Mailbox.org (Duitsland, veilig) Proton.me (Zwitserland, sterke encryptie) Tuta.com (Duitsland, groen, consequente encryptie) StartMail.com (Nederland, AVG-naleving) Een lijst met andere betrouwbare aanbieders vind je in deze blog of bij vpngids.nl.

Bereidingswijze

1. Maak een account aan bij de nieuwe aanbieder
   
2. De verhuisservice
   Bijna alle goede providers bieden een ‘verhuisservice’ aan. Je voert je Gmail-gegevens in en de nieuwe provider zet alle oude e-mails en mappen automatisch over.
3. Adresboek
   Exporteer je contacten bij Google (google.com/contacts) als „vCard“ of „CSV“. Importeer dit bestand in de webmail omgeving van je nieuwe provider.
4. Automatisch antwoord
   Stel een automatisch antwoord in bij Gmail: „Ik ga verhuizen! Stuur mij voortaan een e-mail naar [nieuw adres]“.

Garnering

Posteo.de en Mailbox.org maken gebruik van 100% groene stroom en zetten zich politiek in voor gegevensbescherming. Proton.me biedt een gratis basisversie aan voor als het budget krap is.

Amazon vernielt lokale winkels en gebruikt haar macht vaak tegen uitgeverijen en medewerkers. En dat terwijl lokale boekenwinkels bijna elk boek al de volgende dag kunnen bezorgen - vaak dus sneller dan de “Prime”-bezorging! Ook zijn evenementen zoals lezingen veel leuker in het echt. Wil je er je boeken toekomstig kopen? Begin hier.

Ingrediënten

• De titel van een boek:
• Een boekenwinkel of een online platform?: Weet je waar “jouw” boekenwinkel is? Zo niet: Je kan op internet zoeken naar “onafhankelijke boekenwinkels”. Zo vind je boekenwinkels in jouw buurt en in heel Nederland. Veel boekenwinkels bezorgen ook, vaak met extra aandacht voor het milieu. Onafhankelijke boekenwinkels in Nederland zijn bijvoorbeeld De Vrije Boekhandel en Hijman Ongerijmd.

Bereidingswijze

1. Begin met de zoektocht
   Zoek online naar “onafhankelijke boekenwinkels + jouw stad of regio”. Kies een of meerdere boekenwinkels waar je mogelijk iets wilt kopen.
2. Zoek naar het gewenste boek
   
3. Voorraad checken
   De website geeft aan of jouw gekozen boek(en) op voorraad zijn.
4. Kies voor afhalen of bezorgen en bestel
   
5. Of, een revolutionaire optie:
   Ga langs en laat je adviseren door een medewerker. Hun passie is door geen enkel algoritme vervangbaar.

Garnering

Je sterkt de lokale economie en betaalt belasting in jouw gemeente in plaats van Jeff Bezos' volgende reis naar de ruimte te financieren. In Nederland geldt een vaste boekprijs. Hierdoor is een boek bij Amazon nooit goedkoper.

De Google-zoekfunctie levert resultaten op die niet op jou zijn afgestemd, maar op de behoeften van de adverteerders van Google. Daarvoor slaat Google op wat je zoekt en wanneer, en waarop je klikt. Als je je hiervan wilt bevrijden, kun je zoekmachines kiezen die jou en je privacy respecteren (of zelfs bomen planten). Ze hebben voor- en nadelen, maar werken naar onze mening in ieder geval meer gericht op het algemeen belang dan de marktleiders. Diversiteit op het gebied van zoekmachines is overigens een voorwaarde voor een meerpartijendemocratie: alleen als we die versterken, kunnen ze ook een eigen infrastructuur opbouwen.

Ingrediënten

• Je browser (of je nu je mobiel of de PC gebruikt):
• De keuze van een alternatief: Bij voorbeeld: Ecosia.org: Europese zoekmachine, maakt gebruik van resultaten van Google, Microsoft Bing en European Search Perspective (ESP, Europese zoekindex in samenwerking met Qwant). Volgens eigen zeggen gaat 100% van de winst naar het milieu, met name voor boomplantprojecten. Sommigen staan kritisch tegenover de optionele, energieverslindende AI-zoekfunctie. Qwant.com, Franse zoekmachine met resultaten van Bing en ESP, heeft samen met Ecosia een Franse zoekindex opgezet. Qwant benadrukt dat privacy belangrijk is en dat gebruikers niet worden gevolgd. Startpage.com: Geeft je Google-resultaten, maar dan geanonimiseerd. Google weet dus niet wie er heeft gezocht, maar wel wat je hebt gezocht. MetaGer.org: Een Duitse metazoekmachine (vereniging SUMA-EV) die resultaten, inmiddels tegen betaling, van verschillende zoekmachines bundelt. Gegevensbescherming “Made in Germany” en zonder winstoogmerk DuckDuckGo.com: De klassieker uit de VS. Vooral Bing-resultaten, het aandeel van de eigen spider (webcrawler) wordt niet vermeld, focus op privacy van de gebruiker. Sommigen staan kritisch tegenover de optionele, energieverslindende AI-zoekfunctie.

Bereidingswijze

1. Open de instellingen van je browser
   
2. Zoek het menu-item „Zoekmachine“
   (vaak onder ‘Zoeken’ of ‘Gegevensbescherming’)
3. Kies je nieuwe standaardzoekmachine uit de lijst
   (b.v. MetaGer, Ecosia, Qwant, Startpage of DuckDuckGo)
4. Als die er niet bij staat
   Ga naar de website van de zoekmachine – vaak wordt er meteen gevraagd: „Toevoegen aan Chrome/Firefox?“. Klik op „Ja“.

Garnering

Gebruik indien mogelijk geen van de nieuwe AI-browsers, omdat ze op het gebied van privacy tekortschieten. Meer hierover in Rezept “Chrome naar Firefox”.

Signal biedt alles wat je van WhatsApp gewend bent – maar dan zonder commerciële belangen en met meer respect voor jou en je gegevens. Er zijn al heel veel mensen die Signal gebruiken. De app bevat geen advertenties en deelt je gegevens niet met derden. Bovendien is de app end-to-end versleuteld en wordt hij regelmatig gecontroleerd door onafhankelijke deskundigen. Alle berichtendiensten (zoals Signal, WhatsApp en anderen) zijn vatbaar voor “Phishing”, waar de gebruikers zelf verleid worden om data prijs te geven. De technologische veiligheid van de berichtendienst Signal staat naar onze mening in het algemeen daardoor niet ter discussie. Als je voor Signal wilt kiezen, kun je direct aan de slag:

Bereidingswijze

1. Registreer je met je telefoonnummer
   Alleen ter identificatie; ze is later niet zichtbaar voor anderen.
2. Kijk wie van je contacten er al op Signal zit
   Dat gaat het makkelijkst door Signal toegang te geven tot je telefooncontacten (adresboek). Signal laat je dan automatisch met een klein symbool (slotje) zien wie er al op zit.
3. Klaar, je zit nu op Signal!
   

Nagerecht

• Het is heel eenvoudig om vrienden uit te nodigen om ook op Signal te komen: Signal stelt een bericht voor je op zodra je je contacten hebt geïmporteerd.
• Je groepen naar Signal overzetten: Maak in Signal een nieuwe groep aan met de contacten, activeer daar de ‘groepslink’ en deel deze in de oude WhatsApp-groep – zo kunnen leden eenvoudig overstappen.
• “Verdwijnende berichten” inschakelen voor vertrouwelijke chats: Ze worden automatisch gewist na een instelbare periode (van 5 seconden tot 4 weken). Dit kan op elk moment per chat of voor alle chats worden aangepast.
• WhatsApp verwijderen als je er klaar voor bent: Deactiveer eerst je account of verwijder deze volledig, en verwijder vervolgens de app van je mobieltje. Zo zorg je ervoor dat je account definitief van de WhatsApp-servers wordt verwijderd en dat er geen gegevens meer worden gesynchroniseerd.

Garnering

Er zijn natuurlijk ook alternatieven voor Signal, mocht je daarin geïnteresseerd zijn: Threema of Element (berichten in Matrix-System). Het initiatief Freie Messenger en anderen adviseren berichtendiensten op basis van de XMPP-standaard (en echte kenners kunnen zowel de Matrix- als XMPP-servers zelf hosten).

Elon Musk heeft van X (voormalig Twitter) een platform gemaakt waarop verspreiding van (rechtsextreme) haat en desinformatie de voorkeur wordt gegeven. Mastodon is zowat het tegenovergestelde - en beter! Een verbond van veel kleine netwerken (“decentraal”), voornamelijk reclamevrij en in de hand van de gebruikers. Er is geen algoritme met als doel jou boos te maken - je ziet wat jouw vrienden posten, chronologisch en ontspannen. Wil je naar Mastodon wisselen, begin hier:

Bereidingswijze

1. Serverkeuze
   Ga naar joinmastodon.org of fedi.garden. Zoek een thuis uit dat goed bij je past. Dit is geen keuze voor altijd - je kan later van server wisselen, maar je neemt jouw volgers en degenen die jij volgt mee.
2. Account aanmaken
   Registreer je op de door jou gekozen server.
3. App downloaden
   Download de officiële Mastodon-App of (nog beter voor pro's) download een app zoals “Tusky” (Android) of “Ivory” (iOS). Phanpy.social werkt zelfs als web-versie en biedt hiernaast een transparante algoritme om posts in te halen als je jouw timeline een keertje minder goed in de gaten gehouden hebt.
4. Vrienden vinden
   Jouw timeline is in het begin leeg - maar geen zorgen! Volg accounts die jij interessant vindt: Tools zoals de Fedifinder helpen jou je oude Twitter-contacten terug te vinden op Mastodon. Ook bij Fediverse.info vind je interessante accounts. Hiernaast kan je op onderwerpen gesorteerd meerdere accounts met één klik volgen: Starter-Packs.
5. Introductie
   Schrijf jouw eerste post (Toot) met de Hashtag #Nieuwhier en vertel kort wie je bent. De community is blij dat je er bent.

Nagerecht

• Recepten voor elke levensomstadigheid: vind je online – bijvoorbeeld als handige handleiding (Engels), Sascha Pallenberg (Duits en Engels), Video bei Digitalcourage (Duits).
• X-account stilzetten: Laat op jouw X-profiel een pinned Tweet achter met jouw nieuwe Mastodon-Link. Verwijder de app van jouw telefoon om het verslavende algoritme achter je te laten.
• Geen algoritmes: Geniet van de rust. Geen gesponsorde posts, geen crypto-reclame, wel een chronoligsche timeline.

Garnering

Mastodon is deel van het “Fediverse”. Dit betekent dat je vanuit hier ook mensen kan volgende die helemaal niet op Mastodon zijn, maar bijvoorbeeld op Pixelfed Fotos (een beetje zoals Instagram) of op Peertube Videos (een beetje zoals Youtube) posten. Je sloopt de muren van de “Walled Gardens”! Elena Rossini legt in deze video uit, hoe het Fediverse werkt.