App-stores zonder Google & Apple

60 min Matig

Een groen bord met daarop een groene mok en heel licht groene bol ijs, die door de twee oogachtige elementen doet denken aan het Googlelogo. Twee groene staafjes (vermoedelijk van chocolade) steken in de bol ijs, en er liggen nog enkele andere staafjes verspreid over het bord.

De Google Play Store voor apps op je Android-telefoon is handig en voorgemonteerd, maar Google verzamelt uitgebreide gegevens over je app-gebruik, dwingt veel updates af en kan zelfs apps zonder waarschuwing verwijderen. Met open alternatieven win je de controle over je gegevens en je apps terug – en kun je bovendien veel apps gebruiken die op basis van open software in de Big-Tech-stores niet verkrijgbaar zijn.

Wie zijn apparaat toch al “ontgoogled” heeft (Wisselrecept “Telefoon zonder Google”), kan eenvoudig gebruikmaken van alternatieve app-stores zoals F-Droid, Droid-ify of de App Lounge. Maar alle andere Android-gebruikers kunnen dat ook – naast hun bestaande Google-account en als privacyvriendelijk alternatief.

Google dreigt momenteel onze vrijheid verder in te perken: app-ontwikkelaars vrezen dat Google de vrije toegang tot apps in de toekomst wil uitschakelen en roepen op tot protest. Hun eis: Keep Android open!.

Android-gebruikers zijn overigens in het voordeel ten opzichte van Apple-fans. Voor Apple-gebruikers ligt de zaak iets moeilijker: Apple staat het pas sinds ruim twee jaar toe om apps uit andere bronnen dan de Apple App Store te installeren, en het aanbod is (nog) beperkt. Daarom beperken we ons in dit recept tot Android-telefoons en garneren we in het Topping met een paar aanwijzingen voor Apple-gebruikers.

Alternatieve bereidingswijzen

In onze overstapgidsen laten we je een eenvoudige manier zien om afscheid te nemen van Big Tech, maar er zijn ook andere manieren. Om het je gemakkelijk te maken, hebben we ons echter op één manier en een beperkt aantal mogelijkheden gericht – zonder daarmee te willen zeggen dat andere mogelijkheden slechter zouden zijn. Over de criteria voor ‘goed’, ‘minder goed’ en ‘slecht’ valt natuurlijk te discussiëren: bij DI.DAY gaat het ons om eenvoudige manieren om afscheid te nemen van Big Tech. Bij onze beslissingen laten we ons adviseren door onze adviesraad.

Op de volgende pagina vind je een overzicht van de alternatieven:

Big Tech alternatieven

Ingrediënten

1 Android-telefoon

het liefst met een ontgoogled besturingssysteem (Wisselrecept “Telefoon zonder Google”)

1 portie nieuwsgierigheid

naar nieuwe apps die minder gegevens verzamelen.

Bereidingswijze

1 De keuken voorbereiden

Voordat je begint: maak een back-up van je belangrijkste apps en gegevens.

Begin dan op je Android-smartphone met het toestaan van de installatie van “apps uit onbekende bronnen”. Ga hiervoor naar “Instellingen”, dan naar “Beveiliging” of “Apps” en zoek of activeer de optie “Onbekende bronnen” of “Onbekende apps installeren”. Alleen dan kun je apps installeren die niet uit de Google Play Store komen. Op telefoons met nieuwere Android-versies moet je dit mogelijk voor elke app afzonderlijk toestaan. Schakel deze toestemming na de installatie voor de zekerheid ook weer uit.

2 F-Droid als basis installeren

De app F-Droid is het hart van je nieuwe app-rek; F-Droid is als het ware de “biosupermarkt” onder de app-stores – hier vind je alleen open source-software zonder tracking of reclame.

Download de actuele versie van de F-Droid-app van de officiële website. Zet het gedownloade bestand (“APK” – zo eindigen de bestandsnamen van Android-programma's, de afkorting staat voor “Android Package”) over op je smartphone en installeer het. Na de installatie open je F-Droid EN werk je de lijst met beschikbare programma's bij.

3 Aurora Store toevoegen voor Google-apps zonder Google-account

Als je op sommige Google- of closed source-apps niet kunt inleveren, kun je via F-Droid (zie hierboven) de Aurora Store installeren. Deze app-store geeft je toegang tot alle programma's uit de Google Play Store, maar zonder Google-account (en zonder Google-tracking) als je de app met een anoniem account gebruikt. Je kunt dan apps downloaden alsof je de officiële store gebruikt – maar je geeft je gegevens niet prijs.

Via de Aurora Store kun je ook app-aankopen uit de Google Play Store terugzetten, door je tijdelijk met je Google-account aan- (en later weer af te melden).

4 De belangrijkste apps vervangen

Nu is het tijd om je meest gebruikte Google-apps te vervangen door privacyvriendelijke alternatieven. Neem de tijd om deze nieuwe apps te leren kennen en hun functies te verkennen. Blader door het aanbod en installeer een paar basis-apps, zoals een e-mailapp zoals K9 of de kalender-app KashCal. In onze Wisselrecepten vind je meer voorbeelden.

5 Updates organiseren

Een vermeend voordeel van de Google Play Store is de automatische bijwerking van je apps. In alternatieve app-stores moet je dat soms zelf in de hand nemen. F-Droid biedt onder het instellingenrad rechtsboven het onderdeel “Updates” aan: daar kun je onder “Automatisch installeren” kiezen of je nooit, altijd of alleen op wifi automatisch app-updates wilt laden.

Vergelijkbare functies zijn er ook bij Aurora (“Updates”) en de “App Lounge” onder het alternatieve besturingssysteem e/OS (“Updates”).

Nagerecht

Meer app-stores: stel APKUpdater of APKMirror in als back-upoptie: sommige apps zijn noch in F-Droid noch via de Aurora Store beschikbaar. Voor die gevallen zijn APKUpdater of APKMirror een goede bron.

Ook IzzyOnDroid is een uitstekende bron voor goed samengestelde open source-apps voor Android.

De nieuwe Komi Store laat het hart van de open source-gemeenschap sneller kloppen en biedt directe toegang tot de pakketinhoud van de code-database GitHub, die veel ontwikkelaars gebruiken. Ook Obtainium maakt de directe installatie van ontwikkelaars-apps mogelijk.

Helemaal zonder app-stores kun je apps ook installeren via “sideloading”. Je downloadt het APK-bestand rechtstreeks van een website. Dit geeft je maximale controle, maar vergt ook voorzichtigheid. Oefen het sideloaden met een app die je al kent. Download de APK van een vertrouwde bron (zoals bijvoorbeeld de officiële website van een ontwikkelaar). Voordat je de installatie start, controleer je de rechten die de app opvraagt. Vraag je af of de app echt toegang nodig heeft tot je contacten, je microfoon of je locatie.

Maar pas op: niet alle apps uit alternatieve stores of directe downloads zijn altijd veilig te gebruiken. Bij twijfel (over herkomst of functie) raden we aan om een programma te laten voor wat het is.

Eet smakelijk! Je hebt een enorme stap gezet op weg naar meer digitale onafhankelijkheid.

And once you #DIDit – deel deze overstapgids en inspireer anderen om hun digitale privacy zelf in handen te nemen!

Garnering

Voor iOS-gebruikers raden we aan om zoveel mogelijk open source-apps te gebruiken die in de App Store beschikbaar zijn (sommige raden we ook aan in onze Wisselrecepten). Sommige van de apps die je in F-Droid vindt, bestaan ook voor iOS – hoewel, soms met beperkingen, omdat Apple strenge regels aan app-ontwikkelaars stelt.

Sinds de inwerkingtreding van de Digital Markets Act (DMA) in de Europese Unie in maart 2024 moet Apple bovendien de installatie van alternatieve app-stores op iOS-apparaten in de EU toestaan. Dit is weliswaar een belangrijke stap voor meer concurrentie en gebruikersvrijheid, maar het aanbod aan app-winkels is helaas nog beperkt.

Met de nieuwe versie iOS 27 en iPadOS 27 kun je in ieder geval de AltStore installeren: surf met je telefoon naar de pagina en download het installatiebestand. Daar kun je als “Sources” (dus bronnen voor apps) onder andere PeerTube via Framasoft en de fediverse-app “Holos Social” van ontwikkelaar Thomas Schneider selecteren. Omdat de AltStore nog nieuw is, komen er maar mondjesmaat meer app-catalogi (“Sources”) bij. Sideloading is in principe ook mogelijk in combinatie met een extra computer. Deze variant raden we alleen aan experts!

Andere overstapgidsen bekijken

De website van DI.DAY wordt gefinancierd door jouw donaties

Nu doneren