Videostreaming zonder Youtube, Prime & Netflix

30 min Makkelijk

Een bord waarop paarse en oranje tortillachips langs de rand zijn geschikt. Ze omsluiten een ronde, groene portie guacamole, gegarneerd met schijfjes chilipeper en ui. Midden in de guacamole ligt een oranje tortillachip, met de punt naar rechts gericht – wat doet denken aan een 'afspeel'-symbool.

YouTube, Netflix en Amazon Prime domineren de woonkamer. Maar ze bederven onze eetlust voor entertainment door datahongerige tracking, gepersonaliseerde reclame en algoritmen die verslavend gedrag kunnen aanmoedigen. De platformen sluiten ons als gebruikers op in gesloten ecosystemen – en hun streaming-abonnementen worden steeds duurder.

Terwijl de alternatieven hoogwaardige, reclamevrije inhoud bieden: Publiek-rechtelijke mediatheek van NPO-Start stelt zijn door bijdragen gefinancierde inhoud gratis beschikbaar (met een kleine bijdrage voor NPO-Plus als je hogere kwaliteit zonder reclame wil). Bibliotheken zoals Filmfriend geven toegang tot duizenden films en series (via de bibliotheek) – eerlijk betaald en zonder algoritmen. PeerTube biedt een decentrale, community-gebaseerde alternatief voor YouTube. En als het toch YouTube moet zijn: met NewPipe is er een open source-alternatief dat zonder tracking en reclame werkt. Wil je kiezen voor Big-Tech-vrij streamen zonder verslavende werking, dan ben je in dit recept aan het juiste adres.

Alternatieve bereidingswijzen

In onze overstapgidsen laten we je een eenvoudige manier zien om afscheid te nemen van Big Tech, maar er zijn ook andere manieren. Om het je gemakkelijk te maken, hebben we ons echter op één manier en een beperkt aantal mogelijkheden gericht – zonder daarmee te willen zeggen dat andere mogelijkheden slechter zouden zijn. Over de criteria voor ‘goed’, ‘minder goed’ en ‘slecht’ valt natuurlijk te discussiëren: bij DI.DAY gaat het ons om eenvoudige manieren om afscheid te nemen van Big Tech. Bij onze beslissingen laten we ons adviseren door onze adviesraad.

Op de volgende pagina vind je een overzicht van de alternatieven:

Big Tech alternatieven

Ingrediënten

1 portie nieuwsgierigheid

Probeer die alternatieven eens en laat je verrassen door hoe smakelijk het aanbod voorbij Netflix en co. is.

1 pot afscheid

Smaken de alternatieven je net zo goed als ons, zeg dan testenderwijs je Big-Tech-abonnement op: dat kan zonder problemen aan het eind van elke maand (en je kunt het opnieuw afsluiten als je toch niet zonder Netflix en co. kunt).

Bereidingswijze

1 Kies één of meerdere alternatieven

TV-mediatheken

De mediatheken van NPO Start, Kijk (RTL) en SBS bieden duizenden films, series en documentaires – van misdaadseries tot bekroonde documentaires. Gebruik de zoekfunctie met zoekwoorden als “documentaire”, “film” of “kinderen” om gericht te vinden wat je zoekt. Alle mediatheken hebben daarnaast eigen apps voor smart-tv, smartphones en tablets (iOS en Android).

Wie het hele Nederlandse zenderaanbod, inclusief live tv en vooruitkijken, in één app wil, kan kiezen voor het betaalde abonnement van NLZIET. Ook andere omroepen streamen online – al is dat vaak met meer tracking en reclame.

Bibliotheken

Veel openbare bibliotheken bieden gratis streamingdiensten aan. Filmfriend is daarbij een goede keuze: het platform wordt door honderden bibliotheken aangeboden en omvat duizenden films en series, plus thematisch geordende collecties. Het uitstekend samengestelde aanbod loopt van Europese producties en ambitieuze documentaires tot klassiekers en actuele arthousefilms. De toegang is eenvoudig: met je bibliotheekpas kun je je aanmelden via filmfriend.nl. Voor volwassenen is een bibliotheekpas vaak voordelig, voor kinderen en jongeren vaak (bijna) gratis.

Specialistische streamingdiensten voor cinefielen

Als je arthouse, klassiekers of internationale films zoekt, zijn er nog meer aanbevelenswaardige diensten. De betaalde dienst Mubi ziet zichzelf als “filmcurator” en biedt ook sociale functies zoals beoordelingen en discussies.

Voor documentairefans is het Amsterdamse IDFA een andere favoriet. Via IDFA Online zijn documentaires van de grootste documentairefestival ter wereld on demand te zien, van eerdere edities én het actuele programma. Een deel is gratis, voor een ander deel vraag je een kleine vergoeding op – die gaat rechtstreeks naar de filmmaker of distributeur. Ook op NPOdoc.nl vind je gratis IDFA-films en andere prijswinnende documentaires van de publieke omroep.

Zijn de diensten overal bereikbaar?

Nee, niet overal – en dat verschil is juist belangrijk als je veel reist of in het buitenland woont. Kijk ook op de anderstalige versies van Di.day voor het aanbod in die regio's.

Publieke Nederlandse omroepen zijn gegeoblokkeerd. Zowel NPO Start als Kijk (en dus ook NPOdoc) zijn buiten Nederland niet zomaar beschikbaar; ze blokkeren toegang op basis van je locatie. Dat komt door de auteursrechten: de bijdragen dekken de uitzending binnen Nederland, maar niet wereldwijd.

De internationale diensten zijn juist wél breed beschikbaar. Mubi is in veel landen te gebruiken, al verschilt de filmcatalogus per regio – je ziet dus niet overal dezelfde titels. IDFA Online is internationaal gericht en wereldwijd toegankelijk, omdat het juist is opgezet om documentaires over de hele wereld te distribueren.

Filmfriend en de Bibliotheek.nl-app zijn aan je bibliotheeklidmaatschap gebonden en daardoor in de praktijk aan Nederland gelieerd.

2 Samen videos streamen: Peertube

Als decentraal, algoritmevrij alternatief voor YouTube is er PeerTube: een netwerk van open source-videoportalen, beheerd door meestal vrijwilligers wereldwijd, dat draait op het open protocol ActivityPub – vergelijkbaar met Mastodon voor korte berichten (zie Wisselrecept Mastodon). PeerTube stelt je zelfs in staat eigen mediatheken openbaar aan te bieden (“instanties”) en je met andere te verbinden.

Gebruikers uit het fediverse (bijv. Mastodon) kunnen PeerTube-kanalen volgen (aanbieders dus abonneren) en video's becommentariëren. Belangrijk is deze juridische opmerking: de zogenaamde peer-to-peer-technologie vermindert de serverlast, maar maakt theoretisch elke kijker ook tot “uitgever”. Bij auteursrechtelijk beschermde inhoud kan dat een risico op een somatie opleveren – maar het laat zich in de instellingen uitschakelen.

Een van de grootste PeerTube-mediatheken is FramaTube (beheerd door PeerTube-ontwikkelaar Framasoft), een goed overzicht vind je op joinpeertube.org/instances. Ook Save Social heeft de video's van de 2mr-conferentie op een eigen PeerTube-server gepubliceerd. PeerTube is wereldwijd bruikbaar – afhankelijk van de instantie. Of downloads zijn toegestaan, hangt af van de betreffende instantie.

Nagerecht

YouTube zonder tracking en reclame

Als het niet anders kan, hoef je niet helemaal op YouTube in te leveren – je kunt YouTube wel van jouw gegevens ontdoen:

Met NewPipe kun je YouTube-inhoud op Android zonder reclame en tracking gebruiken. De gratis open source-app haalt de YouTube-inhoud op zonder Google-datatoegang. De app biedt afspelen op de achtergrond, downloads voor offline gebruik, een pop-up-speler en ondersteunt zelfs RSS-feeds voor kanalen. Bovendien werkt NewPipe ook met SoundCloud, PeerTube of Bandcamp.

NewPipe is niet beschikbaar in de Google Play Store, omdat het in strijd is met de gebruiksvoorwaarden van YouTube. Je kunt de app echter eenvoudig downloaden via alternatieve app-aanbieders zoals F-Droid of GitHub. Het gebruik is legaal, omdat NewPipe alleen de openbare YouTube-website uitleest en geen betaalmuren omzeilt. NewPipe werkt overal waar YouTube beschikbaar is. Je kunt ook YouTube-video's voor offline gebruik downloaden.

Als je YouTube liever in de browser gebruikt, is Invidious een goed alternatief. Dit is een decentrale YouTube-voorkant zonder tracking en reclame. Enkele voorbeeld-instanties zijn invidious.flokinet.to of yewtu.be.

Eet smakelijk! Je hebt een enorme stap gezet op weg naar meer digitale onafhankelijkheid.

And once you #DIDit – deel deze overstapgids en inspireer anderen om hun digitale privacy zelf in handen te nemen!

Garnering

Hoe succesvol PeerTube kan zijn, laat een geweldig project zien: sinds maart 2026 biedt FunFacts van maandag tot vrijdag 15 minuten durende nieuwsformaten aan als video en audiopodcast – altijd om 22.30 uur op funfacts.de en de eigen PeerTube-server. Daarbij zijn onder anderen Save-Social-ondersteuner Marc-Uwe Kling evenals Sarah Bosetti, Karoline Herfurth, Claus von Wagner en Max Uthoff, en wetenschappers zoals de psychologe Maren Urner.

FunFacts verbindt humor met feiten om voorlichting boeiend en memorabel te maken – altijd met het doel: “humor, houding en hoop” in plaats van “haat, huichelarij en afgunst”. Dit format is nog heel nieuw, en bestaat - voor zover bekend - niet in Nederland. Wellicht dat het navolging verdient!