Android mobiel zonder Google

Privacy 'kant-en-klaar': Veel online winkels bieden gebruiksklare telefoons aan die (vrijwel) volledig vrij zijn van Google. Deze toestellen zijn voorzien van onafhankelijk ontwikkelde besturingssystemen die op Android zijn gebaseerd. Ze maken vaak gebruik van alternatieve app-stores (zoals F-Droid, Aurora Store) in combinatie met open-sourceapplicaties. Houd er rekening mee dat sommige apps mogelijk niet (direct) werken en dat je diensten zoals Google Pay zult moeten missen.

Murena biedt /e/OS aan: een op privacy gerichte versie van Android waaruit alle Google-diensten zijn verwijderd. Het bevat een geïntegreerde cloud-suite en een eigen ecosysteem voor apps, inclusief functies voor 'geavanceerde privacy'. Vanaf €400 kun je een toestel aanschaffen – zoals een Fairphone, SHIFTphone of Google Pixel – dat is ontworpen om jou te dienen, in plaats van je te volgen.

De coöperatie Commown levert duurzame hardware, waaronder de Fairphone 4 en PinePhone, waarop /e/OS, Ubuntu Touch of PureOS draait. Deze apparaten zijn ook te huur; een ideale oplossing voor wie liever deelt dan bezit.

Fairphone geldt als de gouden standaard voor ethische productie. Op de Fairphone 4 en 5 kun je kiezen voor Fairphone OS (Android zonder overbodige Google-software, al zijn de Google Play Store en enkele Google-trackers nog wel aanwezig) of /e/OS (verkrijgbaar via Murena of Commown, zoals hierboven genoemd). Deze modulaire, repareerbare en duurzame toestellen zijn verkrijgbaar vanaf €600.

De Shiftphone 8 wordt geleverd met ShiftOS (Android zonder Google). Met een beetje extra inspanning kun je ook ShiftOS L ('Light' – volledig vrij van Google-diensten en de Play Store) of /e/OS installeren. Het toestel wordt geproduceerd in de Duitse deelstaat Hessen, is duurzaam en gaat lang mee. Prijs vanaf €600.

Je kunt telefoons met vooraf geïnstalleerde GrapheneOS aanschaffen bij Nitrokey (of bij Freifon). Deze telefoons worden door hen omschreven als “de veiligste Android-telefoon ter wereld” – volledig vrij van s Google, Apple, Meta & Co.

Voor de meer avontuurlijk ingestelden – en in het bijzonder voor Linux-liefhebbers – is er de Volla Phone (model Quintus of Plinius) die draait op VollaOS. Het toestel ondersteunt dual-booting met Ubuntu Touch, waardoor je bij het opstarten kunt kiezen tussen een op Android gebaseerd bestuuringssysteem (Volla OS) en Ubuntu Touch. De telefoon biedt een ontwerp zonder afleidingen en maximale vrijheid; de prijzen beginnen bij €600. Op de website vind je een handig overzicht van voor- en nadelen van beide besturingssystemen.

De met zijn voorganger vrijwel gelijknamige Jolla Phone draait op Sailfish OS, een geheel eigen Linux besturingssysteem. Het project ontstond in de tijd dat Nokia de markt voor mobiele telefoons domineerde; ontwikkelaars wilden een open besturingssysteem realiseren, maar kregen daarvoor geen steun vanuit het bedrijf. Naar onze mening voelen sommige aspecten nogal experimenteel aan – het is dan ook zeker niet de juiste keuze voor mensen die hun toestel liever gewoon gebruiken dan ermee te experimenteren of te sleutelen.

Als je geen telefoon wilt aanschaffen waarop al een besturingssysteem is geïnstalleerd, kun je op veel apparaten zelf een (grotendeels) Google-vrij besturingssysteem installeren. Niet elk besturingssysteem is echter geschikt voor elke telefoon; het apparaat moet 'root'-toegang tot de dieper gelegen softwarelagen toestaan. Houd er rekening mee dat dit ertoe kan leiden dat de fabrieksgarantie komt te vervallen. Installatiehandleidingen zijn te vinden op de websites van de betreffende besturingssystemen.

GrapheneOS is een vesting voor privacy en beveiliging op je smartphone. Het is ontworpen voor Google Pixel-toestellen (van de Pixel 6 tot en met de 10a; ondersteuning voor Motorola-apparaten volgt binnenkort) en maakt gebruik van een 'versterkte kernel' (hardened kernel) en 'sandboxing'. Google Play draait binnen zo'n sandbox – volledig afgeschermd van de rest van de telefoon – waardoor apps gewoon blijven werken zonder dat dit ten koste gaat van je privacy. GrapheneOS is de ideale keuze voor iedereen die geen concessies wil doen op het gebied van beveiliging of gegevensprivacy.

/e/OS beschermt je gegevens en is gebruiksvriendelijk: het besturingssysteem ondersteunt een breed scala aan mobiele telefoons (waaronder Fairphone en Shiftphone) en biedt een eigen ecosysteem met een app-winkel, functies voor 'geavanceerde privacy' (Advanced Privacy) en een geïntegreerde Nextcloud-oplossing. Het is een uitstekende manier om de stap te zetten naar een wereld zonder Google.

LineageOS kan op honderden apparaten worden geïnstalleerd – een pure Android-ervaring zonder Google, beproefd en stabiel. Het is de klassieke keuze voor iedereen die op zoek is naar een betrouwbaar, open systeem.

Iodé gaat nog een stap verder: naast een Google-vrije versie van Android biedt het een geïntegreerde firewall en een microG-optie. Hiermee wordt tracking effectief geblokkeerd, terwijl toegang tot specifieke Google-diensten die voor bepaalde apps (zoals bankieren-apps) noodzakelijk zijn, behouden blijft. Het is ontworpen voor gebruikers die maximale privacy willen zonder in te leveren op gebruiksgemak.