Instagram zu Pixelfed
Illustration von Florian Biege
Vakantietijd is leestijd! Gerust ook op een e-reader. Maar grote techbedrijven hebben om dit digitale cultuurgoed gouden kooien gebouwd: wie zijn e-books op de Amazon Kindle leest, zit vast in een gesloten ecosysteem dat zich met eigen formaten naar buiten toe beschermt en ons dwingt de Amazon-cloud te gebruiken. Wil je met je boeken naar de nieuwe leesvrijheid uitbreken, dan is dit recept het juiste voor jou.
In onze overstapgidsen laten we je een eenvoudige manier zien om afscheid te nemen van Big Tech, maar er zijn ook andere manieren. Om het je gemakkelijk te maken, hebben we ons echter op één manier en een beperkt aantal mogelijkheden gericht – zonder daarmee te willen zeggen dat andere mogelijkheden slechter zouden zijn. Over de criteria voor ‘goed’, ‘minder goed’ en ‘slecht’ valt natuurlijk te discussiëren: bij DI.DAY gaat het ons om eenvoudige manieren om afscheid te nemen van Big Tech. Bij onze beslissingen laten we ons adviseren door onze adviesraad.
Op de volgende pagina vind je een overzicht van de alternatieven:
Je gaat voortaan voor het branchegenerieke, vrije formaat EPUB.
voor de directe, gratis toegang tot duizenden e-books via Bibliotheek.nl en Libby
… de boeken die je uit het Amazon-ecosysteem naar de vrijheid wilt leiden.
In tegenstelling tot de Kindle, die je aan Amazon bindt, heb je bij open e-readers tal van goede hardware-alternatieven tot je beschikking. Allemaal ondersteunen ze het EPUB-formaat en geven ze je je vrijheid terug. En je kunt ze ook buiten Big Tech om kopen (zie Shopping-wisselrecept).
Dit Japanse merk heeft (na helaas de Kindle) het grootste marktaandeel in Nederland. Het ondersteunt veel bestandsformaten, waaronder epub, pdf en zelfs txt en cbr/cbz (voor strips). Kobo e-readers bestaan in vele formaten en zowel met zwart-wit schermen als in kleur.
Oorspronkelijk opgericht als een alliantie van Duitse boekhandels (onder andere Thalia), houdt dit Europese initiatief inmiddels zo'n 40 procent van de Duitse markt in handen. Het is een goed voorbeeld van hoe een sterke gemeenschap een succesvol alternatief voor Big Tech kan neerzetten. Er zijn verschillende modellen: van de compacte, waterbestendige Tolino Shine 5 (nieuw rond de 120 euro; tweedehands goedkoper) over de kleuren-Tolino Shine Color (rond de 130 tot 150 euro) tot de ergonomische Tolino Vision Color (nieuw rond de 200 euro) met bladerknoppen en penondersteuning voor handgeschreven notities. In Nederland is Tolino minder populair, omdat het zich vooral richt op Duitstalige boekhandels.
Biedt een extreem open platform, ondersteunt veel formaten en laat zich uitstekend synchroniseren met verschillende cloud-diensten (zoals je eigen Nextcloud, zie het cloud wisselrecept). Recente modellen zijn bijvoorbeeld de “Verse Pro” en “Era”.
Draait op een open Android-besturingssysteem en stelt je in staat alternatieve app-winkels te installeren. Ideaal voor experts die nog meer flexibiliteit willen, bijvoorbeeld de Palma 2.
Als je je reader ook als werkapparaat en notitieboek wilt gebruiken. De Supernote (bijv. Nomad) is modulair opgebouwd, extreem duurzaam en laat zich eenvoudig met een schroevendraaier repareren in plaats van te worden verlijmd. Het ondersteunt de uitwisselingsstandaard WebDAV voor agenda's en contacten (zie Wisselrecept Agenda's en contacten bevrijden) en synchroniseert rechtstreeks met je eigen Nextcloud (zie Wisselrecept Nextcloud)!
Een oogvriendelijk multitasking-tablet van 11,5 inch met een mat 120 Hz-beeldscherm, dat zich uitstekend leent om grootformaat e-books of wetenschappelijke documenten te lezen.
Calibre is het Zwitsers zakmes voor digitaal lezen. Het programma wordt sinds 2006 onderhouden door ontwikkelaar Kovid Goyal en een wereldwijde open source-gemeenschap. Het draait op Linux (Linux? Helemaal niet moeilijk, zie ons wisselrecept voor Linux Mint), macOS en Windows en is helemaal gratis en advertentievrij. Calibre dient als je eigen, lokale bibliotheek op je eigen harde schijf – helemaal zonder cloud-verplichting en zonder dat Amazon en co. meelezen. De installatie duurt maar een paar minuten – hier kun je het programma downloaden.
Sluit je nieuwe e-reader met een USB-kabel aan op je computer. Kies de boeken die je op de reader wilt lezen. Klik op “Naar apparaat verzenden”. Calibre zet de EPUB-bestanden rechtstreeks over op je reader. Daarvoor heb je geen internet, geen fabrikantenaccount en geen vreemde cloud nodig!
Je nieuwe open reader biedt je mogelijkheden die de Kindle je onthouden heeft: met je Kobo en de andere genoemde e-readers, kun je boeken lenen bij de online Bibliotheek. Hiervoor heb je wel een Adobe ID nodig (wat je moet koppelen aan je e-reader). Dit is een gratis service van een Amerikaans bedrijf; de Nederlandse bibliotheken werken hier nou eenmaal mee. Adobe verzamelt de nodige data over hun gebruikers (waaronder je naam en woonplaats), welke op basis van de CLOUD-Act wellicht met de Amerikaanse regering worden gedeeld. Wees dus voorzichtig met het gebruiken van deze optie.
Koop je e-books voortaan bij de boekhandel om de hoek of bij onafhankelijke onlineshops (zie Wisselrecept Boekhandel). Zij leveren allemaal gestandaardiseerde EPUB-bestanden, die je zonder omwegen op elke open reader kunt lezen.
Gebruik je een tablet? Download dan Libby uit de app-store, kies je lokale bibliotheek en log in met je bibliotheekpas. Voordeel: Libby biedt een moderne leesinterface in kleur. Je hebt meteen toegang tot honderdduizenden e-books, tijdschriften én internationale e-books en luisterboeken. De media worden direct in de app geladen en kunnen offline gelezen worden – perfect voor op vakantie!
Importeer je bestaande e-books eenvoudig via drag-and-drop in Calibre (zie hierboven). Als je boeken in het oude Kindle-formaat (MOBI of onversleuteld AZW) bezit, kun je die met één klik converteren naar het toekomstbestendige en open EPUB-formaat:
Markeer de gewenste boeken in je Calibre-bibliotheek. Klik in de menubalk op “Boeken converteren”. Kies rechtsboven als uitvoerformaat EPUB. Bevestig met “OK”. Calibre zet je boeken in seconden om en behoudt daarbij alle opmaak en metadata.
Omdat Amazon de DRM-beveiliging (Digital Rights Management, digitale rechtenadministratie, zie Wikipedia) gebruikt, kun je sommige boeken misschien niet direct openen. Programma's zoals noDRM kunnen als uitbreiding in Calibre worden geïnstalleerd en ontsleutelen boeken als het serienummer van het Kindle-apparaat wordt ingevoerd.
Wen jezelf eraan om nieuwe e-books voortaan als DRM-vrije EPUBs te kopen.
And once you #DIDit – deel deze overstapgids en inspireer anderen om hun digitale privacy zelf in handen te nemen!
Bekijk ook het prachtige Projekt Gutenberg met vrij te gebruiken e-books!
Comfortupgrade met de Kobo Remote Kobo Remote. Die werkt via Bluetooth, is specifiek voor Kobo-readers ontworpen, en laat je met een simpele klik bladeren zonder het scherm aan te raken of zelfs maar je arm te bewegen.
Instagram zu Pixelfed
Podcasts ohne Spotify
Authenticators zonder Microsoft & Google
App-stores zonder Google & Apple
Samenwerken zonder Google & Co.
Foto's zonder Google, Apple & co.
Videostreaming zonder Youtube, Prime & Netflix
Shopping zonder Amazon
Videocalls zonder Zoom, Teams & co.
Android mobiel zonder Google
Wachtwoorden bij de hand
Alternatieven voor ChatGPT & Co.
Van Spotify naar eerlijke muziekstreaming
Agenda en contacten beheren
Onafhankelijke data-clouds
Je eigen Nextcloud
Windows naar Linux Mint
Big Tech kaarten naar Open Street Map
Microsoft naar LibreOffice & Co.
PayPal naar Wero
Chrome naar Firefox
Gmail naar onafhankelijke e-mail
Amazon naar boekwinkel
Google naar andere zoekmachines
WhatsApp naar Signal
X naar Mastodon